Evrópunefndin lagði einnig til að Alþingi tæki Evrópumálefnin til umfjöllunar með skipulagðari og markvissari hætti en verið hefur. Það var þörf ábending í ljósi þess hversu samofin íslensk löggjöf er Evrópulöggjöfinni á mörgum sviðum.
Í framhaldi af áliti Evrópunefndarinnar gerði Ingibjörg Sólrún Gísladóttir utanríkisráðherra Alþingi í gær grein fyrir skýrslu um innri markað Evrópu. Það er markvert nýmæli í störfum þingsins. Umfram allt annað er umræða af þessu tagi þó lýðræðisleg nauðsyn þegar til þess er horft að snar þáttur í löggjöf landsins á evrópskar rætur.
Krafa Bjarna Benediktssonar, formanns utanríkisnefndar, um virkari afskipti Alþingis af stefnumótun í einstökum málum áður en þeim er endanlega ráðið til lykta á Evrópuvettvangi er tímabær. Það á einnig við um hugmyndir hans um formleg tengsl þingflokka á Alþingi við þingflokka á Evrópuþinginu.
Helsti gallinn á skýrslu utanríkisráðherra er sá að í henni er ekkert vikið að þeim miklu breytingum sem orðið hafa síðan aðildin að innri markaði Evrópusambandsins var ákveðin. Þetta á bæði við efnahagslegar og alþjóðapólitískar aðstæður. Þegar horft er til framtíðar er ekki síður brýnt að meta þessar breytingar en augljósan og óumdeildan ávinning af samningnum um Evrópska efnahagssvæðið.
Hér er vert að hafa í huga að pólitískt vægi þeirra alþjóðasamtaka sem við höfum helst treyst á til að tryggja pólitíska stöðu okkar innan Evrópu hefur minnkað og áhrif þeirra veikst. Þetta á bæði við um Norðurlandaráð og Atlantshafsbandalagið. Að því kemur að við verðum að svara því hvernig við viljum mæta þeim pólitísku breytingum í þeim tilgangi að staða okkar í alþjóðlegu samhengi veikist ekki.
Í annan stað eru valdahlutföllin í heiminum að breytast mjög hratt. Vaxandi áhrif Kína og Indlands eru augljósustu merkin þar um. Svara þarf þeirri spurningu hvort þær breytingar gefi tilefni til að styrkja Evróputengslin eða ekki. Í þessu sambandi þarf að meta hagsmuni Íslands í víðtæku samhengi hvort heldur litið er til menningar, viðskipta eða pólitískrar stöðu.
Loks má í þriðja lagi nefna nærtækari efnahagslegar breytingar. Í því efni bendir nú flest til þess að til framtíðar verði ekki unnt að tryggja fjármálalegan stöðugleika með íslensku krónunni. Utanríkisráðherra vék að vísu lítillega að þessu atriði í ræðu sinni þó að það sé ekki nefnt í skýrslunni. Í þessu samhengi má einnig nefna að sjávarútvegsmálin sýnast ekki lengur vera sú sama hindrun fyrir fullri aðild að Evrópusambandinu og evrópska myntbandalaginu og áður var.
Tengsl Íslands og annarra Evrópuþjóða í framtíðinni á ekki einvörðungu að meta í ljósi góðs árangurs af ákvörðunum sem réttilega voru teknar fyrir einum og hálfum áratug. Hitt er mun mikilvægara að leggja línur um framtíðarstöðu Íslands í ljósi ríkjandi aðstæðna og þess sem við blasir um breyttar aðstæður. Æskilegt hefði verið að ríkisstjórnin kastaði betur ljósi á þá framtíðarhagsmuni sem Ísland stendur andspænis í þessum efnum og í stærra og víðtækara samhengi en gert var í skýrslunni.
Leiðari Fréttablaðsins 1. feb. 2008.
Hver er þín skoðun?