Hvaða stjórnmálaflokk styður þú? Þessa spurningu fékk ég nýlega í símakönnun. Spurningin kom nokkuð flatt upp á mig, jafnvel þótt ég hafi verið flokksbundinn sama flokki í hálfa öld. Þegar stúlkan í símanum heyrði að það var eitthvert hik á mér bauð hún mér að sleppa þessari spurningu. Ég sagði að það stæði fremur illa á hjá mér í augnablikinu, hvort hún gæti ekki hringt eftir hálftíma og samþykkti hún það.
Gleymdur uppruni
En hvernig stóð á þessu hiki mínu? Ég hef alltaf haft mikinn áhuga á stjórnmálum og gegndi formennsku í þremur félögum á vegum flokks míns, Sjálfstæðisflokksins, og um tíma var ég varaformaður SUS. Ýmislegt fleira gæti ég tínt til, en aðalatriðið er að ég hef verið sauðtryggur flokksmaður lengst af lífi mínu. Hin síðari ár finnst mér flokkurinn hafa gleymt uppruna sínum og stefnu og sveigst æ meir til nýfrjálshyggju (neo-conservatism). Þetta finnst mér koma skýrast fram í Evrópustefnu flokksins. Í því sambandi bendi ég á ummæli Davíðs Oddssonar sem sennilega eru viðhöfð öðru hvorum megin við árið 1990.
„Og þrátt fyrir allt er líklegt að smæð okkar verði styrkur ásamt með því að við erum að véla við bandalagsþjóðir okkar í Atlanshafsbandalaginu og margar hefðbundnar vinaþjóðir þar sem við njótum trausts. Það er því óheppilegt að borið hefur á því, að við séum sjálfir að búa til okkur skilyrði og mála skrattann á vegginn og þar með að veikja okkar eigin samningsstöðu er við mætum með sjálfskapaða annmarka til viðræðna við Evrópubandalagið. Við megum síst af öllu ganga að þessu viðfangsefni með þrá fyrir forna innilokun og einangrun, alteknir af ótta og kjarkleysi. Við verðum að sýna reisn og styrk og forðast einangrunarþörf og minnimáttarkennd. Til slíkra viðræðna hljótum við að ganga sannfærðir um það að reyna að ná fram hinu besta, en jafnframt tilbúnir að hverfa frá þeirri leiðinni, ef niðurstaðan er ekki þolanleg.” Að mínu mati er þetta sjálfstæðisstefnan í hnotskurn.
Örlagarík sinnaskipti
Sjálfur get ég ekki orðað afstöðu mína í þessu mikilvæga máli betur en Davíð. Ég man að ég gladdist yfir þessum ummælum en nokkru síðar gerðist það eins og Hallgrímur Pétursson orðaði það. „Þetta sem helst nú varast vann, varð þó að koma yfir hann.”
Ég hef reynt að skilja algjöran viðsnúning Davíðs, en hef aldrei getað það fremur en aðrir sem ég hef rætt við. Ég tel að þessi sinnaskipti séu eitt af því örlagaríkasta sem yfir þjóðina hefur gengið í seinni tíð, því ég er sannfærður um að annars værum við Íslendingar nú þegar í ESB og búnir að taka upp evru. Ég hef alltaf litið á það sem hornstein í stefnu Sjálfstæðisflokksins að Ísland ætti að efla tengsl sín við vinaþjóðir í Evrópu og taka þátt í einni merkilegustu tilraun sögunnar til að efla frið og samvinnu fullvalda ríkja. Jákvæður árangur Evrópusambandsins er sífellt að koma betur í ljós.
Það hefur vissulega verið erfitt að vera Evrópusinni í Sjálfstæðisflokknum. Á síðustu landsfundum var markvisst unnið að því að þagga niður umræður um Evrópusamrunann. Það eru mikil öfugmæli þegar talað er um að það hafi farið fram miklar umræður um ESB í flokknum, það er þá einhvers staðar annars staðar en á landsfundum hans. Þeirri litlu umræðu, sem þar hefur farið fram, er best lýst með orðum Davíðs að þar hafi menn „málað skrattann á vegginn”. Fáfróðustu menn um ESB hitti ég í mínum flokki. Skilyrði Sjálfstæðisflokksins í núverandi ríkisstjórn um að aðild að ESB sé ekki á dagskrá er árangur nýfrjálshyggjumannanna í flokknum. Þetta eru örlagarík mistök sem bitna nú hart á þjóðinni.
En hverju svaraði ég stúlkunni í skoðanakönnuninni? Ég dreg enga dul á að ég nefndi þann eina stjórnmálaflokk sem ég tel fylgja sjálfstæðisstefnunni í Evrópumálum. Þrátt fyrir þetta svar á ég erfitt með að segja skilið við minn gamla flokk sem mér fannst einu sinni einkennast af víðsýni og heilbrigðum metnaði á sviði einkaframtaks en studdi jafnframt húmaníska velferðarstefnu fyrir þá sem minna máttu sín. Þessar áherslur hafa því miður vikið fyrir nýfrjálshyggjunni og einangrunarstefnunni sem Davíð varaði alvarlega við á sínum tíma.
Höfundur er lyfjafræðingur.
Grein í Fréttablaðinu föstudaginn 16. maí 2008.
Hver er þín skoðun?