Á Ítalíu gilda athyglisverðar reglur um skatta sums staðar á landsbyggðinni. Þær eru hluti af byggðastefnu Evrópusambandsins. Ýmis fleiri svipuð dæmi mætti nefna frá löndum ESB og er mikil ástæða fyrir Íslendinga til að kynna sér þessa reynslu í byggðamálum. Evrópusambandið hefur jafnan lagt þunga áherslu á byggðamál og framlög til byggða- og landbúnaðarmála hafa lengi verið umræðuefni á vettvangi þess.
Þessi ítölsku fordæmi kunna að vekja athygli norður hér. Livigno og Campione heita tvö lítil byggðarlög efst í Alpafjöllum. Þar er ekki innheimtur virðisaukaskattur. Í byggðarlaginu Val d’Aosta nokkru vestar í Ölpunum er reyndar venjuleg skattheimta, en mikill hluti skatttekna verður eftir í byggðinni og fulltrúar heimamanna ráðstafa honum heima. Sama á við um Sikiley að þar ráðstafar héraðsstjórnin yfirgnæfandi hluta almennra skatttekna.
ESB veitir landbúnaði mikinn stuðning og ver líka miklum fjárveitingum til byggðaþróunar yfirleitt í aðildarlöndum. Í yfirlýsingum ESB er því slegið föstu að þessi stefna sé óhjákvæmileg til að tryggja samheldni og sameiginlega framtíð. Byggðaþróunar- og félagsmálasjóðir Evrópusambandsins leika mikilvæg hlutverk í því að treysta undirstöður samfélaga og efla samkeppnishæfni þeirra. Með þessu hyggst ESB tryggja framtíð sína.
Um þetta má nefna mörg fleiri dæmi. Árangur hefur náðst víða á landsbyggðinni á Spáni en þar var við mikinn vanda að etja. Skotar hafa langa reynslu um frumkvæði í byggðamálum. Einnig má nefna norðurhéruð Finnlands og Álandseyjar, Suður-Ítalíu og Azoreyjar á miðju Atlantshafi, Madeira, Kanaríeyjar og franskar eyjar í Karíbahafi. Stuðningur ESB við byggðaþróun og áhersla þess á jafnvægi í samfélagsþróun og lífskjörum alls staðar í öllum aðildarlöndunum eru meðal þeirra þátta sem áhrif hafa haft á kjósendur í Austur–Evrópu þegar kosið hefur verið um ESB-aðild þar.
Í frjálsu athafnalífi er ævinlega eitthvert ójafnvægi, einhverjir í sókn og þá einhverjir aðrir á undanhaldi. Þessa gætir auðvitað í byggðaþróuninni eins og allir Íslendingar þekkja. Nýir atvinnuhættir raska því sem verið hefur og einhver byggðarlög virðast verða undir. Því þarf stöðugt að leita að hugmyndum og úrræðum til að bæta möguleika þeirra sem bera skarðan hlut frá borði. Í Evrópu er merkileg reynsla í þessum málum sem Íslendingar þurfa að kynna sér sem best.
Höf. er fyrrv. formaður Framsóknarflokksins.
Hver er þín skoðun?