Nokkrir kostir ESB aðildar

Evrópusambandsaðild opnar Íslendingum nýjar leiðir og betri tæki til að fást við mikilvæg verkefni svo sem hagstjórn, uppbyggingu nýrra atvinnugreina, samkeppnismál, umhverfismál, jafnréttismál, öryggismál o.s.frv. Öll þessi verkefni þurfum við að leysa hvort sem við erum aðilar að ESB eða ekki. Með samstarfi við aðildarríki ESB getum við leyst þau betur af hendi en ef við stöndum utan sambandsins.

Með EES-samningnum hafa Íslendingar aðild að innri markaðinum gegn því að fylgja þeim reglum sem ESB setur um samkeppni, umhverfismál o.s.frv.. Með aðild getum við haft áhrif á þessar reglur, í stað þess að samþykkja þær þegjandi og hljóðalaust. Við stöndum þá með öðrum orðum jafnfætis öðrum Evrópuríkjum í þeim málaflokkum sem falla undir EES-samninginn og fáum að taka þátt á jafnréttisgrundvelli í þeim málaflokkum sem falla utan EES og við höfum engin áhrif á í dag. Þannig aukum við fullveldi okkar með samstarfi á jafnréttisgrundvelli við þjóðir sem hafa sömu grundvallarsjónarmið um þau mál sem best verða leyst í samstarfi. Þetta var meginástæðan fyrir aðild Austurríkis, Finnlands og Svíþjóðar á sínum tíma og einnig ástæðan fyrir því að nánast öll lönd A-Evrópu eru orðin eða hafa áhuga á því að ganga í Evrópusambandið.

Fimmtan Evrópusambandsríki hafa þegar tekið upp sameiginlega mynt, evruna. Af augljósum ástæðum kjósa fyrirtæki innan evrusvæðisins að versla við hvert annað og fjárfesta hjá hvert öðru. Staða fyrirtækja utan svæðisins verður því erfiðari. Þetta er sérstakt áhyggjuefni fyrir Íslendinga þar sem nær 70% viðskipta okkar er við ESB-ríki sem fyrr en síðar verða öll aðilar að EMU og evrunni. Með þátttöku í EMU fengju Íslendingar m.a.:

a) Aukin stöðugleika og skýrari peningamálstjórn þar sem Seðlabanki Evrópu tryggði að verðbólga færi ekki yfir 2%. Launafólk er varið gegn ótímabærum gengisfellingum og óðaverðbólgu og rekstrargrundvöllur fyrirtækja verður mun stöðugari.

b) Nauðsynlegt aðhald í ríkisfjármálum, þar sem þátttaka skuldbindur okkur til að fara ekki yfir ákveðin mörk í halla á fjárlögum og í erlendri skuldasöfnun.

c) Stærsta (í efnhagslegu tilliti) heimamarkað í veröldinni með yfir 300 milljónum íbúa og þar með stórbætta markaðsstöðu fyrir allar vörur og þjónustu.

d) Ódýrari og einfaldari fjármögnun fyrir íslensk fyrirtæki. Þetta skiptir verulegu máli, ekki síst fyrir vaxandi atvinnugreinar.

e) Lægri vexti. Einn af kostnaðinum við að hafa lítinn, veikan gjaldmiðil er að vextir eru hærri en í ríkjum sem hafa sterkari gjaldmiðil. Vextir hafa að jafnaði verið a.m.k. fjórum prósentum lægri á evrusvæðinu en á Íslandi undanfarin áratug.

f) Aukna erlenda fjárfestingu. Erlendir fjárfestar þekkja ekki krónuna, íslenska efnhagsstjórn og íslenskar reglur um fjárfestingar. Með þátttöku í ESB og EMU verður mun einfaldara að laða að erlenda fjárfesta.

g) Sterkari gjaldmiðil. Gjaldeyrisspekúlantar hafa sífellt færi gjaldmiðla til að ráðast á. Íslenska krónan er sérstaklega viðkvæm og Seðlabanki Íslands getur komið litlum vörnum við án tengingar / samninga við aðra gjaldmiðla / seðlabanka sem eru tilbúnir til að fórna miklu til að verja krónuna.

Aðild að ESB eykur tækifæri einstaklinga og fyrirtækja, ekki aðeins núna heldur einnig til framtíðar. Atvinnuástand verður tryggara með sterkari stöðu íslenskra fyrirtækja - sérstaklega í iðnaði og þjónustu - og aðstæður til að byggja upp menntun og endurmenntun verða enn betri. Atvinnustefna Íslendinga er undir áhrifum af efnhagsstefnu ESB og aðildarríkja þess hvort sem við erum sjálf með eða ekki. Það þjónar hagsmunum Íslands best að taka virkan þátt í þessu samstarfi ekki síst vegna þátttöku metnaðarfullum áætlunum um uppbyggingu hátækniiðnaðar sem er ætlað að tryggja samkeppnisstöðu Evrópu næstu áratugi.

Verð á matvörum er að jafnaði um helmingi hærra á Ísland en í ESB ríkjum. Lægra verð á matvælum og aukin samkeppni sem fylgir þátttöku í ESB getur orðið stórkostleg kjarabót fyrir íslenskar fjölskyldur – sérstaklega barnafólk með lág laun. Svíar og Finnar upplifðu verulegar verðlækkanir á matvörum (matvælaverð í Svíþjóð er um helmingi lægra en á Íslandi) þrátt fyrir að verð þar hafi þegar verið mun lægra en hér fyrir inngöngu í ESB.

Tengt þessu er breytt fyrirkomulag styrkja til landbúnaðar. Þátttaka í sameiginlegri landbúnaðarstefnu ESB getur skapað bændum svipuð lífsskilyrði og þeir hafa í dag en um leið opnast margskonar möguleikar vegna þess að a)markaðir í Evrópu opnast upp á gátt, b)styrkjakerfi ESB leggur mun meiri áherslu á nýjungar í landbúnaði / þróun nýrra atvinnugreina í dreifbýli en á framleiðslustyrki.

Umsóknarríki hafa farið fram á að byggðastefnu ESB sé hagrætt til að taka tillit til aðstæðna í byggðum og jaðarsvæðum sínum. Það hefur gengið eftir, eins og sést í Finnlandi og Svíþjóð. Íslendingar geta farið sömu braut.

Íslenskur sjávarútvegur fær fullkomlega tollfrjálsan aðgang. Þetta eitt hefur í för með sér gríðarlegan hagnað fyrir útgerðina og vinnsluna. Beinn sparnaður verður strax upp á hundruði milljóna króna. Það sem skiptir þó enn meira máli er að Íslendingar geta loksins staðið jafnfætis vinnslu í ESB og aukið fullvinnslu hráefni á Íslandi vegna þess að háir tollar á fullunnar vörur verða úr sögunni. Þetta hefur mjög mikla þýðingu fyrir byggð í sjávarþorpum umhverfis landið.

Íslensk útgerðarfyrirtæki fá aukin sóknartækifæri í Evrópu, þar sem þau hafa þegar sótt fram með fjárfestingar í útgerðum, vinnslu og sölufyrirtækjum. Auk þess fá þau tækifæri til að velja hvort þau vilja erlenda fjárfestingu eða erlend lán – en nú er þeim bannað að sækja sér erlenda fjárfesta. Ennfremur hefur ESB gert samning við yfir 30 ríki víðsvegar um heim á sviði sjávarútvegs og þeir samningar geta m.a. nýst útgerðarfyrirtækjum til að fá veiðiheimildir og auðveldað sölu tækja og sölu þjónustu við sjávarútvegsfyrirtæki í þessum ríkjum.

Evrópusambandið hefur gert hagstæða viðskiptasamninga við hartnær öll ríki heims og tryggt fyrirtækjum sínum bestu viðskiptakjör. Þessir samningar nýtast íslenskum fyrirtækjum frá fyrsta degi aðildar.

Í alþjóðlegum samningaviðræðum um viðskipti og sjávarútveg fáum við stuðning Evrópusambandsins. Það munar um minna en að hafa stærsta viðskiptaveldi heims með sér í liði við samningaborðið!

Evrópa axlar sífellt meiri ábyrgð á öryggi Evrópu og samvinna aðildarríkjanna í öryggis- og utanríkismálum verður stöðugt mikilvægari, án þess að dregið sé úr mikilvægi NATO. Ísland stendur á hliðalínunni í þessari vinnu og hefur ekki atkvæðis- eða tillögurétt með aukaaðild sinni að Vestur-Evrópusambandinu (VES). Með aðild tryggðum við betur öryggi Íslands og að tekið sé tillit til sjónarmiða okkar í þessum málaflokki. Fyrir marga Norðmenn og fólk í þeim 13 ríkjum sem sótt hafa um aðild skiptir þetta atriði meira máli en flest önnur.

Evrópu hefur tekið algjörum stakkaskiptum síðustu ár þar sem fyrrum kommunistaríki Mið- og Austur-Evrópu ganga til liðs við ESB eitt af öðru. Íslendingum ber skylda til að taka þátt í að byggja upp þessi ríki og Íslendingar hafa mikið fram að færa í því sambandi. Þátttaka í uppbyggingu nú gefur tækifæri í viðskiptum, menningarsamvinnu og stjórnmálasamvinnu í framtíðinni.

Velferðarkerfið styrkist með Evrópusambandsaðild þar sem aukin hagsæld gefur auknar tekjur. Íslensk verkalýðshreyfin, sem upphaflega var alfarið gegn EES hefur orðið áþreifanlega var við að ESB snýst ekki eingöngu um efnhagsmál og fyrirtæki heldur einnig um félagslegt réttlæti og jafnrétti. Verkalýðshreyfingin hefur sótt réttindi handa launafólki í EES samninginn, svo mjög að sumir þar á bæ lýsa EES-samningnum sem stærstu réttarbót íslensks launafólks. ESB-aðild styrkir íslenskt velferðarkerfi enn frekar.

Eftir gildistöku Amsterdamsáttmálans eru jafnréttimál eitt af grundvallarmarkmiðum sambandsins. Taka þarf tillit til áhrifa allrar nýrrar löggjafar á jafnrétti og ESB getur nú beitt sér í þessum mikilvæga málaflokki. Sem aðildar að ESB geta Íslendingar notið góðs af þessari vinnu.

Samstarf Evrópusambandsríkja í dóms- og löggæslumálum verður sífellt dýpra. Íslendingar hafa takmarða aðild að samstarfinu í gegnum Schengensáttmálann, en hann nær aðeins til takmarkaðs hluta þess. Þátttaka í samstarfinu veitir betri vörn gegn eiturlyfjasmygli, undanskotum glæpamanna og flótta glæpamanna frá réttlætinu, alþjóðlegum glæpasamtökum o.s.frv.

Íslendingar geta notið verulega góðs af samstarfi ESB í umhverfismálum, þar sem t.a.m. öll löggjöf í ESB verður að taka tillit til umhverfissjónarmiða. Umhverfismál eru e.t.v. besta dæmið um málaflokk sem ekki verður leystur nema í samstarfi við nágrannaríki og mikilvægi þess að gæta hreinleika hafsins umhverfis landið og draga úr loftmengun og afleiðungum hennar getur ekki verið ofmetið. Með ESB, stærsta viðskiptaveldi heims, sem bakhjarl getur Ísland betur gætt hagsmuna sinna á þessu sviði.

Evrópusambandið er samtök elstu lýðræðisríkja heims, grundvölluð á hugsjónum um mannréttindi, lýðræði og réttindi minnihlutahópa. Íslendingar eigum að vinna með ESB í þessum málum. Aðildarríki ESB eru eðlilegir samherjar okkar í baráttu fyrir mannréttindum, gegn mengun, gegn neikvæðum áhrifum heimsvæðingar og alþjóðlegs fjármagns og gegn deildum þjóða og uppvexti hryðjuverkahópa sem ógna öryggi allra Evrópubúa.

Fullyrðingar um að Íslendingar misstu stjórn á fiskimiðunum eru órökstuddar. Sjávarútvegsmál yrðu efst á dagskrá í aðildarviðræðum og allir vita að góð lausn í sjávarútegi er FORSENDA aðildar Íslands. Fáir ef nokkrir Íslendingar eru svo skyni skroppnir að þeir leggðu fram aðildarsamning sem ekki tryggði hagsmuni Íslands á þessu sviði, eða greiddi honum atkvæði sitt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Staða Íslands í slíkum samningaviðræðum er mjög sterk m.a. vegna:

a) Sameiginleg sjávarútvegsstefna Evrópusambandsins grundvallast á þeirri staðreynd að ríkin deila sameiginlegum fiskistofnum sem flakka úr lögsögu eins ríkis í annars. Sameiginleg stjórn er skynsamleg efnhagsleg og pólitísk ráðstöfun því án hennar þyrfti að semja um hlutdeild í stofnunum ár hvert og engin hefði hagsmuna að gæta í að byggja þá upp. ‘Íslensku’ fiskistofnarnir flakka ekki út úr íslenskri landhelgi. Þeir eru staðbundnir. ESB-ríki geta því ekki gert kröfu til hlutdeildar í þeim.

b) Skipting kvóta í ESB byggir mest á sögulegri veiðireynslu. ESB-ríki hafa enga veiðireynslu í íslenskri landhelgi og geta því ekki krafist kvóta.

c) Í sjávarútvegsstefnu ESB er ríkt tillit tekið til þarfa svæða sem eru sérstaklega háð sjávarútvegi. Ísland allt fellur undir þá skilgreiningu.

d) Evrópusambandið veit að það verður að gefa Íslendingum góðan samning varðandi sjávarútveg. Reynslan frá Noregi hefur kennt þeim það. Aðildarsamningur Noregs tryggði þeim óbreyttan rétt til auðlinda sjávar og fiskimiða. Öll rök hníga að því að Íslendingar geti fengið enn betri samning. Hafa má í huga að Noregur tryggði að þjóðarauðlind þeirra, olíuvinnsla, væri óskip rekin, stjórnað og nýtt af Noregi. Íslendingar eru í sterkri stöðu til að tryggja óskoruð yfirráð yfir sinni þjóðarauðlind, 200 mílna landhelgi.

Þess utan skapar þátttaka í sjávarútvegsstefnunni tækifæri fyrir Ísland (sber að ofan) og Íslendingar fá tækifæri til að móta sjávarútvegsstefnuna.

Að lokum:

Evrópusambandið er frjálst samstarf sjálfstæðra og fullvalda lýðræðisríkja. Sáttmálarnir fela í sér að ríkin taka á sig skuldbindingar á sviðum sem snerta efnhagsmál, utanríkismál, umhverfismál og félagsmál. Í stuttu máli á sviðum sem ríkin ráða ekki við hvert í sínu lagi eða þar sem sameiginlegar aðgerðir gefa betri árangur en einangraðar aðgerðir hvers fyrir sig. Ísland er hluti af hagkerfi Evrópu. Ef efnhag Evrópu er ógnað er efnhag okkar ógnað, ef öryggi Evrópu er stefnt í hættu er öryggi okkar í hættu. Í dag erum við einskonar viðhengi – áhrifalaus og einangruð. Við getum ekki breytt því að við erum hluti af Evrópu – getum ekki einangrað okkur út af kortinu. Þess vegna þurfum við að taka þátt í Evrópusambandinu á jafnréttisgrundvelli.

Evrópusamtökin, nóvember, 2008.