Nýlega heimsótti bandaríski frjálshyggjuprófessorinn Kenneth Rogoff Ísland og flutti erindi á fundi norrænu forsætisráðherranna hér á landi. Dr. Rogoff er prófessor við Harvard háskóla og er í hópi þeirra hagfræðinga sem hafa boðað sem minnst ríkisafskipti. Í viðtali við Boga Ágústsson í þætti á RÚV lýsti hann þeirri skoðun sinni að upptaka evru væri ekki til bóta fyrir Ísland.
Ekki rökstuddi bandaríski prófessorinn þessa skoðun sína neitt sérstaklega. En flestir hagfræðingar sem hafa tjáð sig um þessi mál benda á að með evru þá væru vextir hér á landi 3-4%, verðtrygging og gengistryggð lán heyrðu sögunni til og þannig væru fyrirtæki og heimili í betri málum. Eina framlag Rogoff er að segja að ef við tökum upp evru — sem hann þvertekur ekki fyrir að gæti verið skynsamlegt í framtíðinni — þá þarf að huga að skipulagi á vinnumarkaði þannig að laun verði sveigjanleg. Nú hafa krónulaun lækkað hér á landi undanfarna mánuði svo vinnumarkaður er sveigjanlegur hér. Það vakti líka athygli að síðar í þættinum hjá Boga viðurkenndi Dr. Rogoff að hann hefði nú eiginlega ekki kynnt sér íslenskt efnhagslíf nægjanlega vel til að geta tjáð sig um íslenskar aðstæður!
Staðhæfingar Dr. Rogoff um að evran ætti sök á efnhagsvanda ýmissa Evrópuríkja eru ekki réttar. Vandamálin eru fyrst og fremst heimatilbúin m.a. ofvöxtur banka í Írlandi og bóla á húsnæðismarkaði, Grikkir og Ítalir glíma við áragömul vandamál m.a. slaka í ríkisfjármálum og ósveigjanleika á vinnumarkaði. Þrátt fyrir þessi vandamál eiga þessi lönd ekki við gjaldeyriskreppu að stríða.
Guðni Ágústsson, fyrrverandi formaður Framsóknarflokksins, hlustaði greinilega á þennan þátt og fór mikinn í Morgunblaðsgrein fyrir skömmu. Þar taldi hann það reginhneyksli að ekki hefði verið vakinn meiri athygli á þessu skoðunum prófessorsins frá Harvard. Undanfarin misseri hafa bæði þekktir fræðimenn og evrópskir stjórnmálamenn fært sterk rök fyrir því að evran myndi hjálpa Íslendingum upp úr þeirri lægð sem landið er nú í. Einnig hafa margir þessara fræðimanna fært rök fyrir því að við Íslendingar værum ekki í eins slæmri stöðu ef við hefðum haft gæfu til að taka upp evru þegar aðstæður voru hagstæðari fyrir okkur.
Þar má til dæmis nefna prófessorana William Buiter,og Robert Wade við London School of Economics, Anne Sivert við Birkebeck College í London, Michael Porter prófessor við Harvard og Göran Persson, fyrrum forsætisráðherra Svíþjóðar. Allir hafa þessir einstaklingar kynnt sér íslenskt efnahagslíf og íslenskar aðstæður í þaula og ættu því að vita um hvað þeir eru að tala. Einnig má hér telja upp nánasta alla virtustu hagfræðinga Íslands meðal annars Gylfa Zoega, Þorvald Gylfason, Ásgeir Jónsson, Katrínu Óladóttur, Eddu Rós Karlsdóttir, Friðrik Már Baldursson, og Ólaf Ísleifsson.
Ég hef ekki orðið var við að Guðni hefði miklar áhyggjur af því að skoðunum þessara manna og kvenna hefði ekki verið haldið nægjanlega mikið á lofti. En einhvern vegin hefði maður samt haft á tilfinningunni að félagshyggjumaðurinn Guðni Ágústsson ætti meiri samleið með hófsömum evrópskum miðjumönnum en bandarískum hægrimanni!En það er víst svo margt skrýtið í kýrhausnum í heiminum um þessar mundir. Hins vegar er það staðreynd að sjálfstæðar fljótandi örmyntir geta dafnað í góðæri en ekki þegar kreppir að við skilyrði frjálsra fjármagnsflutninga.
Höfundur er formaður Evrópusamtakanna.
MBL, 15.3.2009
Hver er þín skoðun?