Í grein Rafns Gíslasonar húsasmiðs um ASÍ – Samfylkinguna og ESB sl. sunnudag veltir hann vöngum yfir því, „hvað það er sem rekur áfram forystu ASÍ með Gylfa Arnbjörnsson í broddi fylkingar í að tala fyrir aðild Íslands að ESB. Mér eru auðvitað bæði ljúft og skylt að svara þessum vangaveltum.
Á ársfundi ASÍ í október 2008 var fjallað um aðgerðir til að endurheimta fjármálastöðugleika og verja kjör launafólks og stöðu heimilanna í landinu. Í niðurstöðum ársfundarins sagði m.a.: „Það er skoðun ASÍ að yfirlýsing um að sótt verði um aðild Íslands að ESB og upptöku evru sé eina færa leiðin. Þannig verði látið á það reyna í aðildarviðræðum hvaða samningur Íslandi standi til boða og hann lagður fyrir þjóðina í atkvæðagreiðslu.“ Um þessa ályktun var víðtæk samstaða á ársfundinum. Alþýðusambandið hefur í starfi sínu lagt ríka áherslu á virka þátttöku í samstarfi Evrópuríkja á vettvangi Evrópska efnahagssvæðisins. Þar sem markmiðið hefur verið að bæta og treysta réttindi og möguleika íslensks launafólks á sem flestum sviðum í samstarfi við norræna og evrópska verkalýðshreyfingu. Niðurstaða ársfundar ASÍ 2008 var þannig í beinu framhaldi af fyrri umræðu og stefnumótun sambandsins um Evrópusamvinnuna og stöðu Íslands.
Árið 2000 fjallaði þing ASÍ ítarlega um stöðu og þróun EES-samningsins og þá strax var bent á að mikilvægt væri að styrkja stöðu Íslands í Evrópusamvinnunni í ljósi þróunarinnar innan ESB og veikingar EES samningsins. Um þetta sagði m.a. í samþykktum þingsins: „ASÍ telur því nauðsynlegt að styrkja þátttöku Íslands í Evrópusamstarfinu. Það getur aðeins gerst með tvennum hætti; annaðhvort með því að styrkja þátttöku okkar í gegnum EES-samninginn eða með beinni aðild að ESB. Styrking EES virðist vera fjarlægur pólitískur möguleiki. Að mati ASÍ verður því að taka umræðuna um aðild að ESB á dagskrá. Þjóðin verður að fá að svara því hvort hún vill taka þetta skref eða ekki.“
Ég hygg að gagnrýni Rafns á að ég kynni stefnu ASÍ hljóti að byggjast á að hann þekki ekki fyrrgreinda umfjöllun innan ASÍ og hvet ég hann til að kynna sér það m.a. í sérstökum bæklingi sem var gefinn út nýlega og er á heimasíðu ASÍ, www.asi.is og heitir „Sýn ASÍ á Evrópusamvinnuna og samningsmarkmið í aðildarviðræðum við ESB. Hvað varðar fullyrðingar Rafns um að það sé „draumur ýmissa verkalýðsleiðtoga og Samfylkingarinnar að tengja aftur saman flokk og hreyfingu, en honum og öðrum til upprifjunar var Alþýðuflokkurinn hluti af Alþýðusambandi Íslands frá 1916 til 1940, þegar formlega var slitið á þessi bönd. Ekki ætla ég að svara fyrir hvað aðra dreymir um, og vafalaust eru þeir ófáir sem telja að verkalýðshreyfingin eigi að tengjast þeim flokkum sem berjast fyrir hugsjónum og markmiðum hennar traustari böndum, en ég er ekki einn þeirra.
Á vettvangi Alþýðusambands Íslands hefur til margra áratuga verið samstaða um að samtökin taki ekki afstöðu til málefna á flokkspólitískum forsendum. Það útilokar hins vegar ekki að samfella sé í málflutningi ASÍ og einstakra flokka í einstaka málum, hvað annað. Þetta gerist æði oft, enda hefur Alþýðusambandið lagt ríka áherslu á að móta samfélagið út frá grunngildum sínum um jafnrétti, jöfnuð og bræðralag bæði með stefnumótun og tillögugerð sem og beinum samningum við ríkjandi stjórnvöld hverju sinni um að hrinda þeim í framkvæmd. Afstaða okkar til ESB er þar engin undantekning.
Í grein Rafns furðar hann sig á því að ASÍ hafi ekki varað félagsmenn við þeim hættum sem stafa af aðild að ESB gagnvart félagslegum undirboðum og vitnar þar til baráttu bæði sænsku og evrópsku verkalýðshreyfingarinnar vegna mála sem tengjast Vaxhólm, Laval, Rüffert. Nú er það svo, að hugsanleg áhrif þessara mála á íslenskan vinnumarkað hafa ekkert með aðild að ESB að gera, því við erum þegar búin að innleiða meginhluta reglna ESB um vinnumarkaðinn í gegnum EES-samninginn. Hitt er mikilvægara að það hefur verið sameiginlegt mat ASÍ og SA að ekkert þessara mála hefur áhrif á réttarstöðu launafólks hér á landi. Hér á landi gildir sú meginregla að enginn atvinnurekandi má greiða laun eða starfskjör sem eru lakari en samkvæmt kjarasamningi í viðkomandi grein, hvort sem hann er í samtökum atvinnurekenda eða ekki.
ASÍ gerði sérstakan kjarasamning við SA 2004 um málefni erlendra starfsmanna sem auðvelda okkur að koma í veg fyrir undirboð. Einnig höfum við í samstarfi við SA og félagsmálaráðherra staðið fyrir innleiðingu ýmissa reglna sem er ætlað að koma í veg fyrir að fyrirtæki geti misnotað aðstöðu sína til að ná samkeppnisforskoti með því að grafa undan lögum og kjarasamningum. Að okkar mati hefur skipulag íslensks vinnumarkaðar, þar sem saman fer mikil þátttaka í verkalýðsfélögum, samstarf við samtök atvinnurekenda um trausta kjarasamninga sem eru studdir nauðsynlegri löggjöf, reynst skila bestum árangri í að tryggja hagsmuni bæði launafólks og fyrirtækjanna. Aðild að ESB ógnar þessu fyrirkomulagi ekki á nokkurn hátt nema síður sé. Því eru áhyggjur okkar minni en félaga okkar í nágrannalöndunum.
Höfundur er forseti ASÍ.
MBL, 25.5.09
Ps. Nánar um ASÍ og ESB er að finna á:
Sýn ASÍ á Evrópusamvinnuna og samningsmarkmið í aðildarviðræðum við ESB
Hver er þín skoðun?