Fróðlegt hefur verið að fylgjast með umræðu um Evrópusambandið hér á landi eftir hrunið. Eins og alltaf í þjóðernislegri umræðu hafa rökhugsun og skynsemi orðið að láta undan gífuryrðum og ósannindum. Helsta aðferð andstæðinga hefur verið að benda á hræðileg dæmi um ófarir Evrópubúa í hruninu, eins og ekkert hafi gerst hér á landi. Tekur þó steininn úr þegar leiðari Morgunblaðsins talar um evruna í öndunarvél vegna þess að hún hefur lækkað um að giska 20% miðað við Bandaríkjadal. Vitaskuld hefur ritstjóri Morgunblaðsins ágæta reynslu af hrynjandi gjaldmiðli hafandi haldið um stjórnartauma Seðlabanka Íslands, en undir hans stjórn féll krónan yfir 100% gagnvart evru.
Allur samanburður við Evrópu hefur verið á þessum nótum. Fyrir hrun var mikið talað um atvinnuleysi í Evrópu eins og það væri evrunni að kenna, og að hátt atvinnustig á Íslandi væri krónunni að þakka en ekki innspýtingu erlends lánsfjár. En atvinnuleysi hafði verið viðvarandi í Evrópu um áratugi, alveg frá olíukreppu og ekki síst eftir fall Berlínarmúrsins. Síðan hrundi krónan og það varð “evrópskt” atvinnuleysi hér þrátt fyrir hana. Reyndar töpuðust hlutfallslega miklu fleiri störf hér en það kemur ekki fram í atvinnuleysistölum vegna þess að fjöldi útlendinga flutti af landi brott. Og nú halda menn því fram að krónan sé að “bjarga” Íslendingum þegar hún hefur í raun aðeins lækkað laun okkar flestra umtalsvert og þeir sem hagnast eru fyrirtæki í útflutningi, sægreifar og álfyrirtæki.
Samanburðurinn við Írland hefur þó verið skondnastur hingað til. Íslenskir stjórnmálamenn tala um Írland eins og það sé í andarslitrunum. Atvinnuleysi þar er vissulega hærra en hér í prósentum talið, en það var það líka áður.
Fjölgun atvinnulausra hér og á Írlandi er alls ekki ósvipuð og sennilega hefur atvinnuleysi aukist hlutfallslega meira hér. Munurinn er samt sá að írskur almenningur hefur sloppið miklu betur en íslenskur. Þetta má sjá í verðbólgu sem er innan við fjórðungur af því sem hér er. Vegna aðildar að ESB var vöruverð lægra fyrir á Írlandi en á Íslandi og það hækkar heldur ekki nándar nærri eins hratt og hér.
Vextir á Írlandi voru og eru miklu lægri en hér. Þetta kemur atvinnulífinu þar líka til góða, atvinnulífinu öllu, ekki einungis sumum greinum. En mest áhrif hefur það á skuldir vegna húsnæðislána. Hugsum okkur tvo Íslendinga og einn Íra sem tóku jafn hátt húsnæðislán t.d. árið 2005, jafngildi 18 milljóna króna til 25 ára. Fyrri Íslendingurinn tók myntkörfulán og hefur nú skuld hans u.þ.b. tvöfaldast þrátt fyrir að hafa greitt af því í fimm ár. Síðari Íslendingurinn tók verðtryggt lán sem stendur u.þ.b. í 23 milljónum eftir fimm ár. Lán Írans hefur hins vegar lækkað um minnst tvær til þrjár milljónir eftir greiðslur á vöxtum og afborgunum í fimm ár. Það sem meira er mánaðarlegar greiðslur hans fara lækkandi, en greiðslur Íslendinganna ekki.
Er ekki kominn tími til að velta fyrir sér hagsmunum þjóðarinnar með rökum fremur en órum manna sem hafa sjálfir forklúðrað þeim með öllu?
FRBL, 29.5.2010
Hver er þín skoðun?