Andstæðingar aðildar Íslands að Evrópusambandinu hafa ekki bent á neinar raunhæfar leiðir varðandi framtíðarskipan gjaldmiðilsmála á Íslandi. Þeir hafa flestir viðurkennt þau vandamál sem tengjast íslensku krónunni; þ.e. miklar sveiflur í gengi, háa vexti og varnarleysi gagnvart árásum erlendra spákaupmanna. Andstæðingarnir hafa fabúlerað um aðra gjaldmiðla eins og norsku krónuna, svissneska frankann, Bandaríkjadollar eða jafnvel Kanadadollar. Virtir hagfræðingar eins og Ásgeir Jónsson og Gylfi Zoega hafa hins vegar bent á veikleika slíkra úrræða eins og skort á varanlegum bakhjarli fyrir slíkan “gjaldmiðil” og þar að auki væri það gríðarlega dýrt fyrir íslenska ríkið að mynda varasjóð til bakka hann upp.
Staðreyndin er sú að eini raunhæfi valkostur Íslands í gjaldeyrismálum, ef menn vilja ekki evru, er að halda í krónuna með tilheyrandi gjaldeyrishöftum. Færð hafa verið sterk rök fyrir því af mörgum sérfræðingum að með þeirri leið myndum við smám saman dragast aftur úr í lífskjörum miðað við nágrannaþjóðir okkar og einnig að dæma íslenskan almenning til að greiða miklu meira til dæmis í húsnæðisvexti. Um þetta var meðal annars fjallað í vandaðri skýrslu nefndar Framsóknarflokksins frá árinu 2008 um gjaldmiðilsmál. Þar segir meðal annars:
“Eftir að hafa kynnt sér þau sjónarmið sem hafa verið uppi um gjaldmiðilsbreytingar og kallað á fund sinn hóp sérfræðinga og hagsmunaaðila um málefnið er það skoðun nefndarinnar að það séu fyrst og fremst tveir kostir sem komi til greina.
Annaðhvort að viðhalda krónunni sem framtíðargjaldmiðli og þá með fjölbreyttari framkvæmd peningastefnunnar og stórefldum gjaldeyrisvarasjóði eða með því að taka upp evru sem gjaldmiðil með fullri aðild að peningamálstefnu Seðlabanka Evrópu. Rökin fyrir því að taka upp evruna ef skipt er um gjaldmiðil á annað borð eru m.a. að nýr gjaldmiðill þurfi að endurspegla utanríkisviðskipti þjóðarinnar sem best og vera stór alþjóðlegur gjaldmiðill. Sá gjaldmiðill sem er besti samnefnari þessara þátta fyrir Ísland er evran.”
Af einhverjum ástæðum hafa núverandi forystumenn Framsóknarflokksins stungið þessari skýrslu ofan í skúffu. Búið er að fjarlæga tengil í skýrsluna af heimasíðu flokksins og lítið sem ekkert er vísað í hana í umræðum þingmanna flokksins um gjaldmiðilsmál.
Í þessu sambandi má horfa af reynslu Svisslendinga. Þeir hafa löngum verið litnir öfundaraugum af mörgum varðandi stöðugleika gjaldmiðil síns. En í opnu hagkerfi alþjóðasamfélagsins er lítið skjól fyrir litla gjaldmiðla, meira að segja svissneska frankann. En vandamál frankans er af öðru tagi en íslensku krónunnar. Vegna vantrúar alþjóðalegra fjárfesta á öðrum gjaldmiðlum hafa þeir verið að kaupa svissneska franka í stórum stíl. Þetta hefur hækkað gengi frankans þannig að samkeppnishæfni landsins hefur stórversnað á undanförnum misserum. Svisslendingar eru afskaplega praktísk þjóð og nú hafa þeir gripið til þess ráð að tengja gjaldmiðil sinn við evruna.
Í nýjasta tölublaði “European Voice” er fjallað um þetta mál. Þar segir meðal annars: “Svisslendingar eru á margan hátt fórnarlömb eigin velgengni. Með 3% atvinnuleysi, 2,6% hagvöxt, hagstæðan vöruskiptajöfnuð og lágar skuldir hins opinbera þá líta alþjóðlegir fjárfestar til Sviss. En hlutfallsleg stærð svissneska hagkerfisins er það lítil að innlendir stjórnmála- og bankamenn hafa í raun lítil áhrif í heiminum. Svissneski frankinn er stolt tákn fullveldis landsins en í raun er það fullveldi lítið orðið.”
FRBL, 3.10.2009
Hver er þín skoðun?