Ísland ákvað að sækja um aðild að Evrópusambandinu með ákvörðun Alþingis 16. júlí 2009. Skýr meirihluti þjóðarinnar hefur verið að baki umsókninni og að leiða aðildarsamninga til lykta svo leggja megi hann í dóm þjóðarinnar.

Vatnaskil
Í dag eru tímamót í aðildarferlinu og eiginlegar samningaviðræður að hefjast að lokinni vel heppnaðri rýnivinnu þar sem lög og reglur Íslands og ESB hafa verið borin saman.

Að mínu mati leikur enginn vafi á því að aðild Íslands getur orðið til góðs. Þess þarf að gæta að aðildin tryggi framtíðarhagsmuni okkar sem fullvalda og sjálfstæðrar þjóðar. Lífskjör og starfsskilyrði atvinnuveganna í víðu samhengi vega þar þyngst. Nefna má þætti á borð við efnahagslegan stöðugleika sem skapar festu í rekstri ríkis, sveitarfélaga, fyrir-tækja og heimila, samkeppnishæfa vexti, afnám verðtryggingar, lægra verð landbúnaðarafurða og aðgang að mörkuðum en ekki síst það að geta tekið þátt í mótun og setningu þeirra reglna er varða eigin örlög.

Stöndum saman
Til þess að ná þessum markmiðum þarf að halda á íslenskum hagsmunum af festu og samheldni. Veita þarf ríkisstjórn og samninganefndinni í senn virkan stuðning og aðhald í þessu mikilvæga verkefni. Samninganefndin er vel skipuð þrautreyndum samningamönnum. Engin ástæða er til að ætla annað en að hún nái góðum árangri.

Samningsmarkmið
Já Ísland er samnefnari og félagsskapur þess fólks sem telur hag Íslands best borgið með þátttöku í ESB. Þá skoðun reisir hver um sig á eigin forsendum og setur um leið eigin kröfur til komandi aðildarsamnings. Já Ísland setur engu að síður fram nokkur atriði í fjölmiðlum í dag sem eru sem rauður þráður í stuðningi aðildarsinna. Þau er brýnt að tryggja enda varða þau grundvallarhagsmuni og snerta mjög fullveldi, sjálfstæði og sjálfræði okkar.

Fullgildir þátttakendur
Ísland verður að vera fullgildur þátttakandi í öllum stofnunum ESB og eiga aðild að öllum ákvörðunum og undirbúningi þeirra. Þessi réttur þarf að vera tryggður en síðan er það í valdi Íslands að vega og meta hvar það kýs að beita sér og hagsmunir þess eru mestir.

Myntbandalag og evra
Búa þarf þannig um hnúta að Íslandi verði gert mögulegt að taka upp evru svo fljótt sem verða má. Það er grundvöllur stöðugleika, lægri vaxta og afnáms verðtryggingar. Reyna þarf til þrautar að ná stuðningi ESB og Evrópska seðlabankans við að flýta því að uppfylla svokölluð Maastricht-skilyrði, ekki síst með því að styðja gengi krónunnar og losa um gjaldeyrishöft.

Lægra verð landbúnaðarafurða
Matvælaverð er hátt á Íslandi, ekki síst þeirra landbúnaðar-afurða sem framleiddar eru hér á landi og njóta verndar. Vöruúrval gæti verið meira og betra ef vernd og tollar hyrfu. Aðildarsamningur verður að tryggja opnun markaða og skapa þannig grundvöll fyrir lægra verði til neytenda.

Neytendur njóti tollabandalags
Neytendur eiga að geta notið bestu kjara í viðskiptum innan ESB. Tryggja verður að tollabandalagið nýtist íslenskum neytendum til fulls og að vöruviðskipti verði greið. Verðsamanburður á grundvelli sameiginlegrar myntar leiðir til aukinnar samkeppni og veitir íslenskri verslun og framleiðslu heilbrigt aðhald.

FRBL, 28.6 2011

Mér hefur fundist athyglisvert að skoða fullyrðingar ýmissa mótherja Evrópusambandsins um að umsókn okkar þjóni ekki íslenskum hagsmunum af því hún komi í veg fyrir nánari samvinnu Íslands við lönd norðurskautsins, og skaði möguleika okkar á auknum tengslum við Alþýðulýðveldið Kína. Þessu er einkum haldið fram af gildum Sjálfstæðismönnum sem hafa sumir skilgreint sig sem „innmúraða og innvígða“ og leita saumnálarleit að pólitískum rökum gegn aðild.

Báðar staðhæfingarnar eru þó rangar. Um norðurslóðir er auðvelt að sýna fram á, að umsókn um aðild að Evrópusambandinu styrkir hagsmuni Íslands á norðurslóðum. Hún dregur ekki úr tækifærum í norðrinu heldur eflir þau. Fullyrðingunni um Alþýðulýðveldið hafa Kínverjar svarað sjálfir, því aldrei hefur Kína sýnt Íslandi jafnmikinn áhuga og einmitt eftir að Alþingi samþykkti umsókn um aðild.

Hagsmunir Íslands

Sameiginlegar þarfir

Auðlindarökin og Eva Joly

Alþýðulýðveldið og Ísland

Ég er brekkubúi frá Akureyri, að norðan. Nú Reykvíkingur í Grafarvogi. Samt aðallega Íslendingur, í hópi Norðurlandabúa í Evrópu, á vesturhveli jarðar sem snýst um sólu. Þetta er svolítið eins og rússnesk trédúkka (matryoshka) þar sem hver hjúpurinn tekur við af öðrum. Ég er samt alltaf ég.

Í hverju lagi fyrir sig gegnir maður ákveðnu hlutverki og hvert lag gegnir sínu hlutverki. Nákvæmlega hið sama má segja ef horft er til þjóða heimsins og þar með Íslands. Sterk sjálfsmynd á öllum stigum gefur styrk til þess að allir í þessu flókna gangverki sinni sínu þar sem það á við en deili verkefnum og ákvörðunum með öðrum þar sem það á við ef árangur á að nást.

Aðild Íslands að Evrópusambandinu er fullkomlega eðlilegt og rökrétt skref fyrir okkur Íslendinga. Við verðum hvorki meiri né minni við aðildina en við styrkjum okkar eigin stöðu um leið og við styrkjum stöðu ESB og Evrópu. Þannig verðum við sameiginlega betur í stakk búin til að takast á við verkefni dagsins en ekki síður framtíðarinnar, bæði sem Íslendingar og Evrópubúar.

Hvað er brýnna en að tryggja öryggi og frið í álfunni og styrkja mannréttindi? Það er grundvöllur farsældar og hagsældar. Þar hefur ótrúlegur árangur náðst í stuttri sögu Evrópusambandsins frá sex ríkja samstarfi til 27 ríkja samstarfs. Greið viðskipti og stöðugleiki er forsenda góðra lífskjara og öruggra aðdrátta og markaða fyrir útflutning. Það er besta trygginging fyrir gagnkvæmu matvælaöryggi, lyfjaöryggi, orkuöryggi og svo mætti lengi telja.

Aðild að Evrópusambandinu snýst ekki nema að litlu leyti um lausn á brýnum efnahagsvanda okkar. Aðild snýst fyrst og fremst um hvort við viljum skipa okkur í sveit með öðrum Evrópuþjóðum og leggja okkar af mörkum til að skapa okkur öllum hagsæld og farsæld. Aðild snýst um sjálfsmynd okkar og sjálfsvirðingu og hvort við viljum vera þátttakendur eða áhorfendur við að skapa þá heimsmynd sem er í sífelldri endurnýjun og mótun. Heimsmynd þar sem sameiginlegum viðfangsefnum fjölgar sífellt.

Ég er sannfærður um að sjálfsmynd okkar Íslendinga er svo sterk að þegar við íhugum málin þá sjáum við fljótt að með aðild að ESB fáum við stórkostlegt tækifæri til að taka þátt í að móta framtíð Evrópu og um leið heimsins alls. Þá fáum við gullið tækifæri til þess að sýna hvað í okkur býr.

FRBL, 17.3.2011 (birt með góðfúslegu leyfi höfundar).

Eftir símtalið árið 2006 frá Washington, þar sem Íslandi var tilkynnt að ameríski herinn mynda hverfa af landi brott, er landið í einskonar öryggislegu tómarúmi. Eftir hrun bankakerfisins og krónunnar haustið 2008 er landið í einskonar efnahagslegu tómarúmi. Íslenska hagkerfið er í höftum vegna þess að það er ekki þekkt, ekki vitað, hvernig íslensku krónunni reiðir af, þegar henni verður sleppt lausri. Höftin, sem um ræðir brjóta gegn EES-samningnum og geta ekki varað að eilífu. Slíkt er líka mjög óæskilegt. Af þessu leiðir að á Íslandi er ekki til staðar það sem kallað er eðlilegt viðskiptaumhverfi. Við þetta ástand verður ekki búið, lausn á gjaldmiðilsmálum landsins er aðkallandi og einn mikilvægasti þáttur ESB-málsins.

Í ESB-málinu stendur nú yfir svokölluð rýnivinna, en þar er löggjöf Íslands og ESB borin saman. Það sem af er hefur vinnan við ESB-ferlið gengið samkvæmt áætlun. En þegar hinar eiginlegu samningaviðræður taka við getur ýmislegt gerst. Íslendingar munu jú setja fram ákveðnar kröfur í mikilvægum málaflokkum, til dæmis í sjávarútvegsmálum. Þetta verða því raunverulegar samningaviðræður, en ekki aðlögunarviðræður, eins og andstæðingar aðildar hamra stöðugt á.

Mikilvægi auðlindarinnar

Það er mikilvægt að Ísland haldi yfirráðum yfir fiskveiðiauðlindinni. ESB hefur enga hagsmuni af því að taka af okkur auðlindir, ESB hefur aldrei tekið neinar auðlindir af neinu aðildarlandi! Andstæðingar aðildar hrópa hinsvegar hátt að hér verði allt hrifsað af okkur. Annaðhvort vita þeir ekki betur eða kjósa að tala gegn betri vitund.

En ESB-málið er annað og miklu meira en bara fiskur. Það snýst einnig að stórum hluta um það hvar landið ætlar að skipa sér í flokk í alþjóðakerfinu. Eða hvort Ísland ætlar að standa eitt og sér með einhverja illa skilgreinda utanríkisstefnu með óljósum markmiðum. Eða enga alls kannski?

ESB-málið er líka hagsmunamál fjölskyldna landsins og hins almenna neytanda. Að ná til dæmis niður vöxtum og verðbólgu, að halda þessu tvennu niðri og komast þannig hjá verðtryggingu, er talið spara íslensku samfélagi um 70-80 milljarða á ári. Komist þetta á til framtíðar er til dæmis talið að margur Íslendingurinn sleppi við að borga mun meira en fólk í nágrannaþjóðunum fyrir það að koma sér upp þaki yfir höfuðið, svo dæmi sé tekið.

Hið sama á einnig við um atvinnulífið sem áratugum saman hefur borgað okurvexti og starfað í umhverfi óðaverðbólgu sem gerir alla skipulagningu og áætlanagerð ómarktæka. Eiginlega má líkja íslensku efnahagskerfi að mörgu leyti við jó-jó sem fer upp og niður í sífellu.

Sterk öfl vilja stöðva ferlið

Það eru sterk öfl hér í íslensku samfélagi sem vilja hætta við málið og halda ástandinu óbreyttu og bjóða Íslendingum áfram upp á þetta »jó-jó-hagkerfi.« Sömu öfl boða hins vegar ástand sem heldur öllu opnu gagnvart óðaverðbólgu og okurvöxtum. Vilja komandi kynslóðir sætta sig við það, höfum við ekki brennt okkur nóg?

Þessi öfl vilja einnig koma í veg fyrir og berjast fyrir því með kjafti og klóm að Íslendingar fái ekki að kjósa um aðildarsamning við ESB, þegar hann liggur fyrir. Það sérkennilega er að þetta er að mörgu leyti sömu aðilar og hrópuðu hvað hæst á þjóðaratkvæði um Icesave. Hér gætir því ákveðins tvískinnungs.

Hinar eiginlegu samningaviðræður hefjast væntanlega í sumar. Ekki er ólíklegt að þær taki um 12-18, mánuði, en það fer til að mynda eftir því hvernig gengur að semja um sjávarútvegs- og landbúnaðarmál.

Nokkuð raunhæft er að áætla að samningur liggi fyrir á vormánuðum 2013 eða seint á því ári. Þjóðaratkvæði gæti því farið fram árið 2014.

ESB þarf að ræða, það þarf að semja og það þarf að kjósa!

MBL, 8.3.2011

Sumir einstaklingar virðast halda að með því að endurtaka sömu vitleysuna verði hún á einhvern hátt rétt, sérstaklega ef vitleysan er í ómótstæðilegu samhengi við eigin trúarsannfæringu. Það er erfitt að halda uppi málefnalegum rökræðum þegar menn beita þannig hundalógík.

Nýleg grein Frosta Sigurjónssonar framkvæmdastjóra í Morgunblaðinu um völd og áhrif innan Evrópusambandsins er af þessum toga. Það er reyndar með ólíkindum að einstaklingur, sem lætur mikið til sín taka í umræðu um kosti og galla aðildar að ESB, skuli bera þetta á borð. Öllum sem hafa áhuga á sannleikanum er ljóst að það eru 27 ráðherrar aðildarríkja ESB (allir með lýðræðislegt umboð sinna aðildarríkja) og Evrópuþingið (hver einasti þingmaður kosinn beinni kosningu af borgurum ESB) sem fara með lykilvöld (lagasetningarvald) innan ESB. Í greininni endurtekur Frosti margar af þeim röngu staðhæfingum sem hann hefur þegar haldið fram bæði í ræðu og riti um stofnanir og skipulag Evrópusambandsins. Þar má til dæmis nefna rökleysuna um að það séu nafnlausir embættismenn í Brussel sem taki flestar ákvarðanir en ekki löglega kjörnir fulltrúar þjóðanna. Einnig að Evrópuþingið sé áhrifalaus stofnun og að það sé framkvæmdastjórn ESB sem hafi í raun löggjafarvaldið. Ég ætla ekki að eyða prentsvertu aftur í allt það sem Frosti heldur fram í grein sinni heldur vísa í fyrra svar mitt í grein í Morgunblaðinu og lesa má á heimasíðunni evropa.is.

Frosti eyðir töluverðu púðri í hinn svokallaða lýðræðishalla Evrópusambandsins og dregur af því ákveðnar niðurstöður sem vert er að ræða. Það er rétt að kjörsókn í einstökum löndum er ekki neitt til að hrópa húrra yfir en það má ekki gleyma því að í sumum löndum er kjörsóknin mjög góð. Þar má til dæmis nefna Belgíu og Lúxemborg þar sem kjörsjókn er um 90% og Möltu þar sem kjörsókn er um 80%. Allir þegnar Evrópu hafa hins vegar rétt á því að kjósa, þannig að halda því fram að kjörsókn sé einhlítur mælikvarði á hve mikið lýðræði sé í viðkomandi landi er í besta falli hálfsannleikur. Almenn kjörsókn í Bretlandi er frekar dræm og yfirleitt ekki nema rúmlega 50% þátttaka í almennum þingkosningum. Það þarf því ekki að koma á óvart að þátttaka í Evrópuþingkosningum þar í landi sé líka frekar slök. Sviss er líka gott dæmi um dræma kosningaþátttöku almennings. Í almennum þingkosningum er þátttaka rétt um 40% og í einstaka atkvæðagreiðslum í kantónum fer kjörsókn jafnvel niður fyrir 20%. Samt eru bæði þessi lönd rótgróin lýðræðisríki. Það er því ljóst að kosningaþátttaka er ekki eini mælikvarðinn á lýðræðishefð þjóða.

Oft hafa komið fram tillögur um að auka beint lýðræði í Evrópukosningunum en aðildarlöndin hafa verið mjög treg að láta meiri völd yfir til yfirþjóðlegra stofnana. Núverandi fyrirkomulag er því málamiðlun eins og margt annað í samstarfi ríkja Evrópusambandsins. Að halda því fram að ákvarðanataka í sífellt fleiri málaflokkum færist frá lýðræðislega kjörnum þjóðþingum til embættismanna í Brussel er hreinlega ekki rétt eins og því miður margt annað í þessari grein Frosta. Vonandi er andstæðingum aðildar ekki ofviða að ræða kosti og galla Evrópusambandsins og möguleika almennings til að hafa áhrif á störf og stefnu þess án þess að vera með upphrópanir og rangar eða í besta falli vafasamar fullyrðingar um hvernig fyrirkomulagið er í raun og veru.

MBL, 18.2.2011