Margt er skrifað og skrafað um Evrópusambandið. Er það í sjálfu sér vel. Umræðan er nauðsynleg og vaxandi sem einungis er til þess fallið að efla þá upplýsingamiðlun sem fara þarf fram um sambandið og eðli þess.

Í því samhengi er mikilvægt að allir sem að málum koma leitist við að gæta nákvæmni í því sem fram er borið. Fólkið í landinu gerir kröfu til þess. Vonandi mun væntanleg upplýsingamiðlun á vegum Alþingis styrkja þennan þátt.

Því miður verður að segjast að grein Frosta Sigurjónssonar , eins af forystumönnum Nei-hreyfingarinnar á Íslandi, sem nokkuð hefur verið vísað til á sumum vefritum og ber yfirskriftina “Evrópusambandið er ólýðræðislegt bákn”, fellur í þann flokk að vera einstaklega ónákvæm og fara í besta falli frjálslega með staðreyndir. Það má að sjálfsögðu öllum vera ljóst að nákvæmni í þessu sambandi þjónar ekki skoðunum höfundarins.
Til upplýsingar fyrir landsmenn alla þá kýs ég að svara hér lið fyrir lið þeim rangfærslum sem grein Frosta inniheldur:

1. Lagasetning í Evrópusambandinu eru í höndum framkvæmdastjórnarinnar. Þetta er rangt. Lagasetningarvald er í höndum ráðherra 27 aðildarríkja ESB og Evrópuþingsins sem skipað er þingmönnum sem kosnir eru af íbúum aðildarríkja í beinum kosningum. Líkt og er t.d. hér á landi þá ákveða ráðherrarnir 27 og þingið oft og tíðum að heimila framkvæmdastjórn að setja tæknilegar reglur um framkvæmd lagasetningar innan ramma sem ráðherrar og þing hafa sett.
2. Þrískipting valdsins er ekki til staðar. Þetta er rangt. Löggjafarvald er í höndum ráðherraráðs og Evrópuþings, dómsvald í höndum dómsstóla ESB og framkvæmdavald í höndum framkvæmdastjórnar ESB sem stjórnað er af fulltrúum allra aðildarríkjanna.
3. Þingið getur ekki gert breytingar á lagafrumvörpum. Þetta er rangt. Evrópuþingið í takt við vaxandi hlutverk sitt gerir í sífellt vaxandi mæli breytingar á tillögum framkvæmdastjórnar ESB og ráðherraráðsins um nýja löggjöf. Dæmi eru um að þingið setji þessum tveimur stofnunum stólinn fyrir dyrnar. Aðildarríki ESB hafa falið Evrópuþinginu aukin völd í þessu tilliti einmitt til að auka lýðræði í Evrópusamvinnunni.
4. Í Brussel eru flestar ákvarðanir teknar af embættismönnum en ekki lýðræðislega kjörnum fulltrúum. Embættismenn í Brussel taka þær ákvarðanir sem ráðherraráð og Evrópuþing, lýðræðislega kjörnir fulltrúar aðildarríkjanna, hafa falið þeim að taka. Embættismenn hafa ekki lagasetningarvald.
5. Framkvæmdastjórn ESB lagði fram nýjan sáttmála um Lissabon eftir að kjósendur í Evrópu höfðu hafnað stjórnarskránni. Þetta er rangt. Stjórnarskrársáttmálanum var hafnað í í Frakklandi og Hollandi. Hann kom til atkvæða í meirihluta aðildarríkja, sumsstaðar í þjóðaratkvæði, og var samþykktur. Aðildarríkin (ekki framkvæmdastjórnin) ákváðu síðar að umbreyta stjórnarskrársáttmálanum í nýjan sáttmála sem gekk til atkvæða en var felldur á Írlandi. Ákveðið var í framhaldinu af öllum aðildarríkjum að taka tillit til tilgreindra vandamála sem írskir kjósendur gáfu til kynna og mun sáttmálanum verða breytt til samræmis. Er það ekki einmitt svona sem lýðræðið virkar best; það er komið til móts við vilja kjósenda?
6. Evrópuþingið er áhrifalaust. Það er í raun framkvæmdastjórnin sem hefur löggjafarvaldið. Það er með ólíkindum að einstaklingur sem framarlega stendur í umræðu um kosti og galla aðildar að ESB skuli bera þetta á borð. Það er öllum ljóst sem vilja kynna sér það að það eru 27 ráðherrar aðildarríkja ESB (allir með lýðræðislegt umboð sinna aðildarríkja) og Evrópuþingið (hver einasti þingmaður kosinn beini kosningu af borgurum ESB) sem fara með þetta vald. Framkvæmdastjórn ESB hefur ekkert annað vald en að setja tæknilegar reglur sem ráðherrar og þing hafa falið þeim að setja; líkt og þegar Alþingi felur ráðherrum að setja reglugerðir.

Um sumt má taka undir með Frosta eins og mikilvægi þess að gera ESB enn opnara og auka sem mest áhrif borgara sambandsins á starfsemi þess svo sem með því að geta með auðveldum hætti náð því fram að sambandið taki mál til umfjöllunar. Það á að vera markmið allra aðildarríkja og þeirra ríkja sem sækja um aðild að sambandinu að efla enn frekar lýðræðislega þætti í starfsháttum þess. Það hefur einmitt verið eitt helsta áherslumál Norðurlandanna innan ESB að auka gagnsæi og lýðræði í Evrópusambandinu.

Að lokum skal ítrekuð sú ábyrgð allra sem taka þátt í umræðum um kosti og galla Evrópusambandsins að þeir haldi sig í betri nálægð við sannleikann en Frosti kýs að gera í sinni grein.

MBL, 7.2.2011

Alla jafna þykir það ljóður á ráði manna að hugsa bara til skamms tíma. Ekki er betra þegar gripið er til ráða sem bæta úr við fyrstu sýn en gera illt verra. Um það er sagt að skammgóður vermir sé að pissa í skó sinn. Þarf sú myndlíking ekki frekari skýringar við.

„Því hefur verið haldið fram að íslendingar beygi sig lítt fyrir skynsamlegum rökum … en leysi vandræði sín með þvi að stunda orðheingilshátt og deila um titlíngaskít sem ekki kemur málinu við; en verði skelfingu lostnir og setji hljóða hvenær sem komið er að kjarna máls.“ segir í Innansveitarkroníku Halldórs Laxness.

Skynsemi og yfirvegun

Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu í júlí 2009. Evrópusambandið samþykkti að taka upp viðræður í júní 2010. Allt gengur samkvæmt áætlun og er búist við að svokallaðri rýnivinnu ljúki í vor og þá hefjist eiginlegar samningaviðræður sem gæti lokið á næstu misserum.

Maður skyldi ætla að ákvörðun Alþingis yrði fylgt eftir af þunga, samningaleiðin gengin til enda og samningurinn falinn þjóðinni til samþykktar eða synjunar. Á þeim tíma og ekki síst þegar samningur lægi fyrir yrði rætt um kjarna máls og hagsmuni Íslands til langs tíma. Þá fyrst gætum við leitt málið til lykta með skynsamlegum og yfirveguðum hætti. Því miður er þessu ekki aldeilis að heilsa. Hér verður tvennt nefnt.

Krónan

Ekki er langt síðan flestir voru þeirrar skoðunar að íslenska krónan dygði okkur ekki. Örmyntin okkar hentaði ekki lengur í ólgusjó alþjóðaefnahagsmála og saga hennar frá upphafi væri meira og minna ein samfelld hörmungarsaga. Þessu vilja margir gleyma núna þegar kollsteypan hefur sett allt úr skorðum og krónan vermir vissulega sumum til skamms tíma. Halda að ylurinn núna sanni ágæti hennar. Hætt er við að snöggkólni í fæturna þegar fram í sækir. Bitur reynsla fortíðar ætti að vera víti til varnaðar.

Að laga eða laga að

Strax og aðildarviðræður hófust fundu andstæðingar aðildar upp alveg nýtt þrætuepli, nýjan tittlingaskít. Allt í einu var skilgreining á eðli viðræðnanna orðið aðalatriðið. Aðlögun!, aðlögun! er nú hrópað á torgum. Ekki er einu orði minnst á það hvort þau lög og reglur sem Evrópusambandið notar eru betri eða verri en þær sem við notum. Ekkert dæmi er nefnt um að sambandið vilji þröngva upp á okkur afleitum reglum.

Kjarni máls er auðvitað sá, og það vita allir sem vilja vita, að fari svo að Ísland gangi í Evrópusambandið þá þarf það að laga sig að reglum þess, alveg eins og við gerum nú innan EES. Frá þessu verða frávik á einhverjum sviðum. Um það snúast samningarnir. Hvort við kjósum að laga okkar kerfi fyrirfram í einhverjum atriðum eða ekki er okkur í sjálfsvald sett en við verðum að gera grein fyrir hvernig við ætlum að gera það komi til aðildar. Kjósum við að bíða þar til ljóst verður hvort við göngum í ESB eða ekki kann það að tefja fyrir því að við njótum ávaxtanna af aðildinni.

Væri ekki nær að við ræddum, t.d. á sviði landbúnaðar, hvort núverandi kerfi þarfnist breytingar og hvort breytingin væri skynsamleg ein og sér, jafnvel þó hún fæli í sér að nýtt kerfi passaði við það sem ESB notar.

Ræðum frekar framtíðina

Óskandi er að gagnslausri umræðu um eðli viðræðnanna og um að draga umsóknina til baka linni og þess í stað snúum við bökum saman um góðan samning og ræðum um framtíðarhagsmuni Íslands.

MBL, 28.1.2001

Jón Steindór Valdimarsson

Höfundur er formaður Sterkara Íslands

Þegar þungir og seinir knattspyrnumenn eiga ekki möguleika að ná boltanum af snjöllum spilara þá grípa þeir stundum til þess örþrifaráðs að tækla leikmanninn sjálfan.

Þetta þykir mjög ódrengilegt en nær þó stundum þeim árangri að stoppa sókn andstæðinganna.

Því miður virðist mér sumir Nei-sinnar í Evrópumálum vera farnir að beita þessari aðferð.

Í tengslum við hrókeringar innan utanríkisþjónustunnar hafa þeir gripið til þess ráðs að gefa í skyn að samningamenn Íslands hafi það eitt að markmiði að landa góðu starfi hjá Evrópusambandinu að loknu samningaferlinu.

Meira segja hefur einn forráðamaður Nei-sinna kastað fram þeirri tillögu að allir þeir sem að samningaviðræðunum koma skrifi undir yfirlýsingu að þeir muni ekki sækjast eftir embætti hjá ESB í ákveðið mörg ár eftir að samningaviðræðum lýkur.

Maður veit varla hvort maður á hlæja eða gráta að þessari tillögu.

Bæði vegur hún mjög að heiðarleika viðkomandi samningamanna og þar að auki skerðir hún atvinnufrelsi viðkomandi einstaklinga.

Einnig hljóta flestir að vera sammála að það sé mjög mikilvægt að við sendum okkar allra besta fólk til að standa vörð um okkar hagsmuni á alþjóðavettvangi.

Þeir sem best þekkja til þessara mála hljóta að vera þeir aðilar sem hafa staðið í samningaviðræðum eða komið að samningagerðinni að öðru leyti. Það væri því fáranlegt að ekki væri hægt að senda þetta fólk til starfa erlendis á okkar vegum.

Búast má við að umræðan um hugsanlega aðild Íslands að Evrópusambandinu erði fyrirferðamikil á árinu 2011. Evrópusinnar hafa sett sér nokkur leiðarstef í umræðunni, meðal annars að beita staðreyndum og rökræðu, forðast gífuryrði og þrætubókarlist og vera upplýsandi. Við skorum því á alla sem taka þátt í umræðunni, hvort sem þeir eru hlynntir eða á móti aðild Íslands að Evrópusambandinu, að halda umræðunni á þeim nótum.

Berjumst heiðarlega um boltann en tæklum ekki manninn á ruddalegan hátt!

FRBL,4.1.2011

Mikil Þórðargleði hefur gripið um sig í herbúðum Nei-sinna á Íslandi vegna efnahagsörðugleikanna á Írlandi að undanförnu. Telja þeir að dagar evrunnar séu taldir og þar með sé botninn hruninn úr aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu. Þetta er mikill misskilningur enda sýnir atburðarásin bæði á Írlandi og Grikklandi að Evrópusambandið kemur aðildarlöndum sínum til bjargar. ESB skilur þau ekki eftir hjálparlaus í því mikla umróti efnahagsörðugleika sem skekur lönd heimsins í dag. Það er hins vegar mikill útúrsnúningur að kenna evrunni um allt það sem aflaga hefur farið á Írlandi og Grikklandi. Á sama hátt mætti halda því fram að miklir efnahagsörðugleikar Kaliforníuríkis væru bandaríkjadollar að kenna.

Á margan hátt má líkja efnahagsörðugleikunum við ólgusjó. Það gefur hressilega á bátinn og það þarf öfluga innviði til að standast stærstu öldurnar. Þá þurfa menn að spyrja sig; er betra að hrekjast um á opnu hafi á lítilli skektu í formi íslensku krónunnar eða á stóru og öflugu úthafsveiðiskipi í formi evrunnar? Í mínum huga er stærra skipið betri kostur. Bæði finnur maður síður fyrir öldunum og þar að auki eru fleiri um borð sem geta lagt hönd á plóg.

Enginn Evrópusinni hefur hins vegar haldið því fram að evran sé einhver töfralausn á öllum okkar vandamálum. Upptaka evru tekur ekki frá okkur þá ábyrgð að eyða ekki um efni fram eins og því miður mörg lönd, þar á meðal Írland, Grikkland og Ísland, hafa gert. Þetta er reyndar ekki í fyrsta skipti sem menn hafa spáð illa fyrir evrunni. Bandarískir hagfræðingar eins og Krugman og Stieglitz hafa spá illa fyrir evrunni í meira en áratug. Forseti Íslands hefur nýtt flest tækifæri sem gefast til að gera lítið úr evrunni svo ekki sé minnst á kostulegar yfirlýsingar núverandi ritstjóra Morgunblaðsins um evruna undanfarin tólf ár. Þetta minnir óneitanlega á hin frægu orð Marks Twains að „sögur af andláti mínu eru stórlega ýktar“.

Staðreyndin er hins vegar sú að aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu snýst um miklu meira en bara evruna. Það snýst um hvar við Íslendingar viljum staðsetja okkur geopólitískt í framtíðinni, hvar við teljum hagsmunum okkar best borgið og hvort við viljum hafa áhrif á þá löggjöf sem við tökum upp í gegnum EES-samninginn meðal annars á sviði umhverfismála, neytendamála og verslunar og viðskipta. Það er stóra málið en ekki bara tímabundnir efnahagsörðugleikar í alþjóðasamfélaginu.

Höfundur er fjármálastjóri.

Birt í MBL, 6.12.2010

Fyrirsögn þessarar greinar er tilvitnun í Friðrik 6., einn af okkar gömlu konungum, sem taldi sig þiggja vald sitt milliliðalaust frá Guði. Þá var rætt um breytingar á prentfrelsisákvæðum í Danmörku. Svar konungs, „Vi alene vide,“ kom í veg fyrir aukið frelsi og hefur gjarnan verið notað um þvermóðsku og yfirgang stjórnvalda. Það hefur oft heyrst i þjóðfélagsumræðunni að undanförnu.
Í umfjölluninni um ESB og Sjálfstæðisflokkinn hefur nokkrum sinnum verið að því vikið, að Davíð Oddsson, formaður nefndar þeirrar, er samdi Aldamótaskýrslu Sjálfstæðisflokksins, hafi breytt um skoðun í Evrópumálum. Ummæli hans í skýrslunni eru mörg á þann veg, að þau hefðu getað verið skrifuð af ESB-sinna í dag. En nú er komið annað hljóð í strokkinn. Davíð útskýrir þetta í Reykjavíkurbréfi Morgunblaðsins 10. júlí sl. Hann segir þar: „Fyrrnefnd skýrsla virðist um margt ágæt, en ekki hefur þó allt það, sem þar var sett fram, staðist tímans tönn.“ Hann segir ennfremur: „ [nú] hafa allar þær upplýsingar sem áður vantaði, komið fram, meðal annars í fjölmörgum samtölum fyrrverandi formanns skýrslunnar …. við menn eins og Delors, Santer og Prodi, sem allir voru formenn framkvæmdastjórnar ESB, auk helstu forystu Evrópuríkja.“
Mér fannst þetta áhugavert, og spurði sjálfan mig, hvað það hefði verið í þessum samtölum, sem hefði haft slík áhrif á okkar hæfileikaríka og baráttuglaða forystumann. Ég bað Davíð sjálfan að vísa mér á heimildir um þessi samtöl. Hann hafnaði beiðni minni og sagði, að um væri að ræða „tugi funda“. Ég leitaði því bæði til forsætisráðuneytisins og utanríkisráðuneytisins um þennan fróðleik. Hjá þeim fundust upplýsingar um sjö fundi Davíðs varðandi þessi mál á árunum 1994 – 2005, sem Morgunblaðið flutti fréttir af. Mér var ekki leyft að sjá gögnin, en ég fékk dagsetningar þessara funda, ásamt fundum Davíðs um önnur mál og nokkurra funda, sem Halldór Ásgrímsson hafði setið, í allt sautján viðburða. Þess vegna gat ég leitað í Morgunblaðinu, sem í flestum tilfellum var fljótt að koma með fréttirnar.
Í frásögn blaðsins kemur ýmislegt fram, bæði með og á móti aðild. Fundirnir eru þó svo fáir, sem fregnir fara af, að þeir gefa enga trausta heildarmynd. Ljóst er hins vegar, að Davíð Oddsson hefur frekar viljað taka mark á úrtölumönnum, en að ganga á lagið hjá þeim, er sýndu sveigjanleika. Því hljóta margir að spyrja sjálfa sig: Getur það verið, að hann hafi ekki viljað leita allra leiða til að efla framtíð þjóðar sinnar? Það er eins og eitthvað sé innra með honum eða í samfélagi hans, sem hindrar hann í láta á það reyna, hve langt við gætum náð í samningum við ESB, þrátt fyrir að öðrum finnist sem heilbrigð skynsemi hljóti að mæla með slíku.
Fréttirnar, sem eru heimildir mínar, hafa þann megingalla, að ég hef ekki fengið að sjá nein frumgögn. Þau sem ráðuneytin geyma eru aðeins einhliða skýrslur Davíðs Oddssonar og þeirra, sem hafa verið ritarar hans. Þau hafa ekki verið borin undir viðmælendur hans og eru því lokuð almenningi. Fréttaflutningur virðist því að mestu kominn frá honum sjálfum beint eða óbeint. Svo eru þetta örfáir fundir, sem frá er sagt, af þeim tugum, sem Davíð tjáði þeim, er þetta ritar, að um væri að ræða.
Það virðist því að langmestu leyti vera Davíð Oddsson einn, sem býr yfir þekkingunni. En hann taldi sig greinilega ekki þurfa að kalla til funda hér heima með þeim, sem hann segir, að hafi myndað skoðun hans og raunar kaffært hans gömlu hugsjónir. Það fór aldrei fram nein alvöru umræða í stærsta stjórnmálaflokki landsins um þessi mál. Ályktanir landsfunda voru yfirleitt samdar fyrirfram. Því verður ekki betur séð, og er reyndar á allra vitorði, að skoðun Davíðs hafi ráðið og hann úrskurðað, að við ættum ekkert erindi inn í ESB. Alvöru umræða um þetta mál hefur aldrei verið á dagskrá í Sjálfstæðisflokknum.
Þá er ekki nema um tvennt að velja fyrir hinn almenna þegn.
Annar kosturinn er að segja: Þökkum fyrir, að okkur hefur verið gefinn þessi snillingur, sem hefur vit fyrir okkur, getur valið það eina rétta fyrir alla. Fylgjum honumHinn kosturinn er að reyna að rifja það upp, að hér ríkir lýðræði, að hér á hver einasti maður sinn heilaga rétt til að kjósa samkvæmt upplýstri samvisku sinni og þeirri sannfæringu sem hún skapar.Enginn getur sagt um það fyrirfram, hvað út úr samningum við ESB kemur. En við eigum rétt á að fá að sjá samning og segja svo okkar álit. Við viljum ekki semja af okkur auðlindirnar, og þá heldur ekki þá dýrmætustu, unga fólkið, sem nú er að flýja land eða vill ekki koma heim frá námi. Við eigum okkar rétt. Davíð Oddsson á hann ekki nema fyrir sig. Honum á ekki að líðast í þessu máli, það sem fyrrum þingmenn hans hafa gantast með, að hann kæmist upp með í þingflokknum á sínum tíma, að sum málin sem hann lagði fram væru annað hvort ekki rædd af flokknum eða þá samþykkt með tveimur atkvæðum gegn 24.
Allir Íslendingar hljóta að vita, að klisjan gamla „Vér einir vitum“ er löngu orðin að nátttrölli í nútímasamfélagi.

MBL, 20.11.2010