Ein helstu rök andstæðinga upptöku evru hér á landi eru að ekki sé heppilegt að nota evru hér vegna þess að íslenska hagsveiflan sé ekki eins og hin evrópska – að hún sé ósamhverf. Þegar hagsveiflan er ósamhverf er hætt við verulegu atvinnuleysi þegar illa gengur en aukinni verðbólgu þegar betur árar í efnahagsbúskapnum. Þá er á það bent að án sjálfstæðrar peningamálastefnu taki lengri tíma að laga hagkerfið að breyttum aðstæðum. Í sögulegu samhengi er það rétt að hagsveifla okkar hefur ekki verið í takt við hina evrópsku. Sagan gefur hins vegar takmarkaðar upplýsingar um framtíðina og óvarlegt að álykta að taktleysið muni vara um ókomin ár. Fyrir því eru nokkur rök.

Í fyrsta lagi þarf að svara því hvers vegna hagsveiflan var úr takt við hina evrópsku. Hagsveiflur hérlendis áttu yfirleitt rætur í sjávarútvegi, annaðhvort vegna breytinga í afla eða afurðaverði. Þótt sjávarútvegur sé mikilvæg atvinnugrein fer vægi hans í heildarbúskap þjóðarinnar minnkandi og þess vegna verður þjóðarbúið ónæmara fyrir sveiflum í sjávarútvegi. Önnur ástæða taktleysis er að á síðustu árum hefur uppbygging vegna stóriðju haft mjög jákvæð áhrif á íslenskt efnahagslíf og valdið því að hagvöxtur hérlendis er mun meiri en annars staðar í Evrópu. Eftir því sem hagkerfi okkar eflist munu umfangsmiklar framkvæmdir hafa hlutfallslega minna efnahagslegt vægi en áður.

Í öðru lagi er íslenskt atvinnulíf að verða mun fjölbreyttara en áður. Áður fyrr byggðist útflutningur fyrst á fremst á sjávarútvegi en nú hvílir útflutningur einnig á stóriðju, hátækni og ferða- og fjármálaþjónustu. Því meira sem útflutningur drífur hagkerfið áfram þeim mun háðara verður það hagkerfum viðskiptalanda okkar. Fyrir vikið eru líkur á verulegum hagsveiflum miklu minni og vaxandi líkur til þess að hjarta íslenska efnahagslífsins slái í takt við hið evrópska.

Í þriðja lagi má færa fyrir því góð rök að upptaka evru og innganga í Evrópusambandið muni eitt og sér verða til þess að íslenska hagsveiflan líkist æ meir þeirri evrópsku. Sameiginlegur gjaldmiðill ætti að geta aukið flæði vöru og þjónustu og auðveldað erlendar fjárfestingar milli svæða. Ekki má heldur gleyma jákvæðum áhrifum af frjálsu flæði vinnuafls milli svæða sem við þegar erum farin að njóta góðs af. Sameiginleg mynt mun en auka enn frekar á það flæði í báðar áttir.

Útrás margra íslenskra fyrirtækja hefur verið mikil síðustu misseri. Til að mynda jukust tekjur þjóðarbúsins af erlendum fjárfestingum um 146% á síðasta ári. Í reynd eru mörg þessara fyrirtækja ekki lengur bara íslensk heldur einnig evrópsk. Afkoma þeirra er því mjög háð efnahagsástandinu á meginlandi Evrópu. Allt þetta gerir það að verkum að vaxandi utanríkisviðskipti og útrás íslenskra fyrirtækja auka samhverfu hagsveiflunnar.

Að síðustu má nefna að á undanfarna áratugum hefur fylgni milli hagvaxtar í ESB-ríkjum og á Íslandi vaxið jafnt og þétt, sérstaklega eftir að EES-samningurinn tók gildi 1994. Þetta hefur gerst þrátt fyrir áðurnefnt taktleysi á síðustu árum. Þetta bendir til að aðlögun okkar að evrópska hagkerfinu sé þegar vel á veg komin. Aðlögunin verður líkast til mun meiri ef skrefið yrði stigið til fulls og við göngum í Evrópusambandið og Myntbandalag Evrópu.

Bjarni Már Gylfason, hagfræðingur Samtaka Iðnaðarins. Greinin birtist áður í Morgunblaðinu 27. febrúar 2007

Stjórnvöld á Kýpur sóttu í gær formlega um að fá að taka upp evruna um næstu áramót. Áður en af því getur orðið munu framkvæmdastjórn Evrópusambandsins og Seðlabanki Evrópu leggja mat á það hvort kýpverskt efnahagslíf uppfylli aðildarskilyrðin að evrópska Efnahags- og myntbandalaginu, og endanleg ákvörðun verður tekin af leiðtogum allra Evrópusambandslandanna 27 á sumri komanda.Gangi áform Kýpverja eftir verður kýpur-gríska lýðveldið fjórtánda aðildarríki evrusvæðisins. Það yrði þar með annað landið af þeim tólf sem bætzt hafa í raðir Evrópusambandsins síðan árið 2004 til að taka upp evruna. Fyrst varð Slóvenía, sem varð þrettánda evru-landið um nýliðin áramót. Öll ný aðildarríki sambandsins eru skuldbundin til að gerast aðilar að myntbandalaginu, en til að af því geti orðið þurfa þau fyrst að hafa náð að uppfylla hin efnahagstæknilegu aðildarskilyrði er varða stöðu ríkisfjármála, verðbólgu, vexti og gengisstöðugleika.

Íbúar kýpur-gríska lýðveldisins eru ríflega tvöfalt fleiri en Íslendingar og hagkerfi eyríkjanna tveggja eru því að nokkru leyti sambærileg. Þótt ýmsar hliðar Evrópusambandsaðildarinnar hafi verið umdeildar meðal Kýpverja hefur stefnan á upptöku evrunnar notið mikils stuðnings meðal eyjarskeggja. Kýpverjar ræddu aldrei mögulega upptöku evru án ESB-aðildar. Þeim hefur þótt sjálfsagt að evran yrði ekki tekin upp sem lögeyrir í landi þeirra nema með fullri aðild að ESB, með Seðlabanka Evrópu að bakhjarli og seturétti á ráðherraráðsfundum þar sem stefnumótun um mál gjaldmiðilsins fer fram.

Á næstu árum munu nýjustu aðildarríkin smátt og smátt fylla raðir myntbandalagsins. Hitt Miðjarðarhafseyríkið í ESB, Malta, áformar einnig að gera það á næsta ári. Eystrasaltsríkin Lettland og Litháen ætluðu sér að gera það strax um síðustu áramót, en hafa þurft að slá þeim áformum á frest þar sem verðbólga er yfir viðmiðunarmörkum, enda hagvöxtur mikill. Það sama á við um Eistland. Slóvakía stefnir að aðild árið 2009. Óvíst er hvenær stærri löndin meðal þeirra tíu sem gengu í ESB árið 2004, Pólland, Tékkland og Ungverjaland, hafa náð þessu marki. Og víst er að nýjustu aðildarríkin, Rúmenía og Búlgaría, eiga enn lengra í land.

Það sem þó myndi muna mestu fyrir Ísland í þessu sambandi væri að Bretland, Danmörk og Svíþjóð gengju til liðs við evrusvæðið, enda er um fjórðungur utanríkisviðskipta okkar við þessi þrjú nágrannalönd. Eins og er fer um helmingur af utanríkisviðskiptum Íslendinga fram í evrum, og þetta hlutfall myndi vaxa í þrjá fjórðu við aðild Breta, Dana og Svía. Hvort sem þetta gerist í bráð eða ekki þá er ljóst að vægi evrunnar í utanríkisviðskiptunum mun fara vaxandi eftir því sem fleiri lönd á Evrópska efnahagssvæðinu taka upp Evrópumyntina. Nú þegar er svo komið að innan við tíu prósent utanríkisviðskiptanna er í bandaríkjadölum.

Þegar draga tekur úr þenslu í íslenzku efnahagslífi má búast við því að vextir og verðbólga færist tiltölulega skjótt niður að viðmiðunarmörkum myntbandalagsins, og eftir því sem hlutur evrunnar í utanríkisviðskiptunum vex ætti líka að verða auðveldara að halda gengi krónunnar gagnvart höfuðviðskiptamyntinni stöðugri. Taki íslenzk stjórnvöld stefnuna á Evrópusambands- og evruaðild gæti það ferli því tekið tiltölulega stuttan tíma, ef markvisst er á málum haldið.

Fréttablaðið 14. febrúar, 2007

Á úthallandi vetri á fyrra ári sagði aðalhagfræðingur Seðlabankans í þessu blaði að ekki væri ólíklegt að ávinningurinn af sjálfstæðum gjaldmiðli væri minni en enginn. Segja má að sú grein hafi markað upphaf þeirrar umræðulotu um krónu og evru sem staðið hefur með litlum hléum síðan.

Umræðan um þetta mikilvæga viðfangsefni hefur þó í sumum tilvikum farið út um víðan völl. Því er til að mynda haldið fram að helsta röksemdin fyrir upptöku evru sé slæm stjórn efnahagsmála. Væri sú raunin er einsýnt að einfaldara væri að bæta efnahagsstjórnina en taka upp evru. Slæm efnahagsstjórn með evru hefði sömu eða jafnvel verri áhrif en með krónu.

Reynt hefur verið að gylla evruna með tilvísunum í meðaltal verðlags á neysluvörum í evrulöndunum. Þá er ekki að því gætt að laun hér eru umtalsvert hærri en í mörgum þeirra. Það er því með öllu óraunhæft að telja fólki trú um að verðlag hér geti farið niður fyrir meðaltal á Norðurlöndunum þar sem lífskjör eru svipuð. Einu gildir hvaða mynt við notum í því tilliti.

Á sama hátt er reynt að ýta umræðunni um evruna út af borðinu með einföldum staðhæfingum. Þær helstu eru að efnahagssveiflur hér séu með öðru móti en á meginlandinu og aldrei megi fórna sjálfstæði landsins í peningamálum. Þó að þetta séu réttmæt umræðuefni eru á þeim fleiri hliðar en ein.

Í fyrsta lagi hefur íslenskt efnahagskerfi gjörbreyst og margt bendir til að sveiflur þess séu nú meir í takt við viðskiptalöndin en áður var. Í annan stað er það staðreynd að kostir Seðlabankans eru oftar en ekki þvingaðir leikir vegna utanaðkomandi áhrifa, eins og Ólafur Ísleifsson lektor hefur nýlega bent á í Markaði Fréttablaðsins. Hvað er þá eftir af sjálfstæðinu?

Ástæðan fyrir evruumræðunni er fyrst og fremst sú að reynslan hefur nú sýnt að erfitt er að tryggja nægjanlegan stöðugleika með lítilli mynt í ölduróti frjálsra fjármagnsflutninga. Það hefur verið þrautin þyngri að sýna fram á að atvinnulífið hafi trú á að varanlegur stöðugleiki og króna fari saman til lengri tíma.

Spurningin er þá sú hvort sjálfstæð peningamálastjórnun, sem er meir í orði en á borði, er eftirsóknarverðari en stöðugra efnahagsumhverfi. Verulega gild rök fyrir þeim kosti hafa ekki verið færð fram. En vitaskuld þarfnast álitaefnið umræðu áður en ákvarðanir eru teknar.

Benedikt Jóhannesson, ritstjóri Vísbendingar, lýsir því fyrir skömmu í riti sínu á einkar skýran hátt að að evran er ekki lausn á neinum yfirstandandi efnahagsvanda. Tækju Íslendingar hana upp væru þeir einfaldlega að skipta um efnahagsumhverfi.

Þeir hyrfu úr kerfi, segir ritstjórinn, þar sem hægt væri að hafa áhrif á eignir og afkomu alls almennings í einu vetfangi og yrðu að „sætta sig við” að ekki væri hægt að breyta gildi peninganna með stjórnvaldsákvörðun eða spákaupmennsku. Niðurstaða hans er þessi: „Stuðningur við evruna er ekki trúaratriði heldur einfaldlega skynsemi.”

Alltént er það skynsemi að brjóta viðfangsefnið til mergjar. Það er hins vegar ekki vel fallið til kosningaslagsmála. Það eina sem skiptir máli er að dyrunum sé haldið opnum þannig að á næstu fjórum árum verði unnt að komast að niðurstöðu. Óviturlegt er að stíga skref í þessa átt nema um það verði breið samstaða í þjóðfélaginu. Hún verður ekki til með hnútukasti heldur rökræðum.

Fréttablaðið, 02. feb. 2007 06:15

Þorsteinn Pálsson, ritstjóri.

Jónas H. Haralz fyrrverandi bankastjóri leggur ævinlega gott til málanna, þegar hann er spurður álits um efnahagsmál. Það var því frískandi og fróðlegt að heyra hann spjalla við Jón Guðna Kristjánsson fréttamann í Speglinum í Ríkisútvarpinu 24. janúar. Þar lýsti Jónas þeirri skoðun, að umræðan að undanförnu um upptöku evrunnar á Íslandi væri ekki á réttri braut. Hann sagði, að menn mættu ekki líta á upptöku evrunnar sem lausn á þeim efnahagsvanda, sem við er að glíma og birtist í sveiflum á gengi krónunnar, háum vöxtum, verðbólgu, viðskiptahalla og væntanlegu gengisfalli. Hann benti á, að upptaka evrunnar myndi fela í sér gerbreytingu á umgerð efnahagslífsins og Íslendingar fái í öllu falli ekki leyfi til að taka upp evruna, nema þeir komi hagstjórninni í betra horf. Vandinn, sagði Jónas, er sá, að ,,hagstjórnin hefur ekki verið eins og hún ætti að hafa verið.“ Hann lýsti sök á hendur Seðlabankanum og ríkisstjórninni og nefndi einnig ábyrgð sveitarfélaga og aðila vinnumarkaðarins. Það er vert að hlusta, þegar einn áhrifamesti sérfræðingur Sjálfstæðisflokksins í efnahagsmálum um margra áratuga skeið gefur flokknum falleinkunn fyrir hagstjórn og tekur undir sjónarmið okkar, sem höfum haldið fram sömu skoðun utan virkisveggja stjórnmálaflokkanna. Við fögnum liðsaukanum.

Umræðan um evruna hefur vakið tvær lykilspurningar. Önnur spurningin er þessi: Er hægt að taka upp evruna án þess að ganga í Evrópusambandið (ESB)? Svarið er nei. Það gæti að vísu kannski verið hægt að semja um upptöku evrunnar á Íslandi eins og Andorra, Mónakó, Páfagarður og San Marínó hafa gert, en það er ekki raunhæfur kostur. Það væri nýlunda í utanríkisstefnu Íslendinga, ef við kysum að skipa okkur í lið með ófullburða örríkjum eins og þessum fjórum frekar en að taka okkur stöðu í hópi Norðurlandanna og annarra Evrópuríkja eins og við höfum hingað til alltaf gert. Til þess að geta tekið upp evruna þurfum við að ganga í ESB, enda hníga þung efnahags- og stjórnmálarök að þeirri niðurstöðu, hvað sem evrunni líður. Mótrökin eru einnig mikilvæg, en þau eru að minni hyggju léttvægari en rökin með. Ég lýsi báðum sjónarmiðum í ritgerðinni Öndverð sjónarmið, sem mun birtast í ráðstefnuriti Alþjóðamálastofnunar Háskóla Íslands innan skamms. Við þyrftum í öllu falli samkvæmt reglum ESB að koma verðbólgunni hér heima niður fyrir þrjú prósent á ári, áður en okkur veittist kostur á að taka upp evruna.

Hin spurningin er þessi: Eigum við að bíða þess, að ríkisstjórninni takist að koma hagstjórninni í viðunandi horf, eins og Jónas Haralz heldur fram, og taka þá loksins upp evruþráðinn? Eða eigum við að stefna strax á ESB-aðild og evruna til að knýja á um betri hagstjórn? Ég hallast að síðari leiðinni. Hængurinn á fyrri leiðinni er sá, að ríkisstjórnin hefur engan sýnilegan hug á að koma hagstjórninni í betra horf. Hún hefur haft næg tækifæri til þess, enda hefur hún ráðið hér lögum og lofum frá 1995. Verðbólgan nú, hin næstmesta í allri Evrópu að Tyrklandi einu undan skildu, er eins og hún er vegna þess, að einmitt þannig vill ríkisstjórnin hafa það. Ríkisstjórnin hefur hag af verðbólgu vegna þess, að verðbólga er fylgifiskur kosningavíxlanna, sem stjórnin sendir nú frá sér í allar áttir. Verðbólgan er óhjákvæmileg afleiðing af lausatökum í ríkisfjármálum mörg undangengin ár, ábyrgðarlausri útþenslu íbúðalána í atkvæðakaupaskyni og risavöxnum, ríkistryggðum stóriðjuframkvæmdum án nauðsynlegs aðhalds til mótvægis. Það var því eftir öðru, að ríkisstjórnin skyldi ákveða að þenja ríkisbúskapinn út með því að eyða strax fénu, sem kom í ríkiskassann við sölu Landssímans, í stað þess að leggja féð til hliðar til að kæla hagkerfið. Allt leggst þetta á sömu sveif. Það kemur sér að auki vel fyrir ríkisstjórnina að hafa verðbólguna eins og hún er, því að þá er tómt mál að tala um inngöngu í ESB.

Þess vegna segi ég: Við skulum stefna strax á inngöngu í ESB og upptöku evrunnar, því að þá verður ekki lengur undan því vikizt að koma hagstjórninni í heilbrigt horf. Sumir segja, að við þurfum ekki á ESB-aðild að halda, því að við getum á eigin spýtur gert allt, sem við viljum. Reynslan kippir fótunum undan þessari skoðun. Við þurfum einmitt á ESB-aðild að halda til að brjótast undan ofríki innlendra sérhagsmuna, sem halda matarverði, vöxtum og verðbólgu langt fyrir ofan viðunandi velsæmismörk.

Fréttablaðið, 1. febrúar 2007.

Eftir Stefán Ágúst Magnússon

Umræðan undanfarnar vikur um upptöku evru á Íslandi hefur einkennst af því að stjórnmálamenn og ýmsar opinberar stofnanir hafa keppst um að gera almenningi grein fyrir því að stjórnvöld stýri ferðinni í hugsanlegu ákvörðunarferli um upptöku annars gjaldmiðils hér á landi. Það er rétt að endanleg ákvörðun þess efnis verður tekin af stjórnvöldum en forsendur slíkrar ákvörðunar verða hins vegar kröfur atvinnulífsins og hvernig hag fyrirtækja verður best borgið í framtíðinni og þar með hag fólksins í landinu, sem byggja velferð sína á velferð fyrirtækjanna.

Fjárfestar og hluthafar í skráðum félögum standa frammi fyrir gengisáhættu, þar sem afkoma viðkomandi félaga, og þar með verðmæti þeirra, stjórnast að miklu leyti af þróun íslensku krónunnar gagnvart erlendum myntum. Á þetta bæði við innlenda sem erlenda fjárfesta. Þróun síðustu ára hefur verið sú að nokkur félög á markaði hafa snúið frá krónureikningsskilum í reikningsskil í erlendum myntum og hafa félögin ýmist tekið upp evru eða bandaríkjadal. Að mínu mati munum við sjá frekari þróun í þessa átt á næstu misserum og árum.

Tvær megin ástæður hafa legið að baki ákvörðunar stjórnenda viðkomandi félaga um upptöku nýrrar uppgjörsmyntar. Í fyrsta lagi hafa tekjur og gjöld fyrirtækjanna þróast frá því að vera að meirihluta í íslenskum krónum yfir í að vera hlutfallslega meiri í erlendum myntum. Í öðru lagi hafa fyrirtæki verið að nýta sér vaxtahagræði sem næst með erlendri skuldsetningu. Uppfylling þessara tveggja skilyrða er mikilvæg forsenda fyrir upptöku erlendra mynta í reikningsskilum. Breyting á uppgjörsmynt viðkomandi félaga leiðir því til meiri stöðugleika á hagnaði viðkomandi félaga og þar með meiri stöðugleika eigin fjár og arðgreiðslna.

Fjármagnsliðurinn í rekstrarreikningi sýnir glögglega hvort krónan hafi veikst eða styrkst gagnvart erlendum myntum. Augljóslega siglir viðkomandi rekstrarliður lygnan sjó, þ.e. inniheldur raunverulegar vaxtatekjur og vaxtagjöld, þegar krónan stendur í stað en er fljótur að skipta um ham og sýna óinnleyst gengistap langtímaskulda þegar krónan veikist. Óinnleyst gengistap hefur oft á tíðum mikil áhrif á afkomu félaga og þar með fjárhagslega stöðu þeirra sem dregin eru fram í reikningsskilum hverju sinni. Oftar en ekki hefur slíkt tap lítil sem engin áhrif á sjóðstreymi viðkomandi félaga en koma aftur á móti illa niður á eigin fé.

Þegar eigið fé fyrirtækja verður illa úti vegna óinnleysts gengistaps á ákveðnu tímabili sökum veikingar krónunnar getur reynst erfitt að skýra viðkomandi þróun fyrir erlendum fjárfestum og lánastofnunum. Fyrirtæki verða að halda vel utan um sinn efnahag til að standast kvaðir í lánasamningum um mikilvæg hlutföll á stærðum í rekstrar- og efnahagsreikningi og getur stórt óinnleyst tap í rekstrarreikningi komið illa niður á félögum, nema að þau séu þeim mun fjárhagslega sterkari til að taka slíkar dýfur með krónunni.

Hluthafar hafa tvær leiðir til að hagnast á þeim hlutabréfum sem þeir fjárfesta í, þ.e. arðgreiðslur og hækkun á gengi viðkomandi hlutabréfa. Það er til mikils að vinna ef mögulegt er að tryggja meiri stöðugleika á hagnaði og arðgreiðslum þessara félaga með upptöku erlendra uppgjörsmynta, sem ætti að tryggja stöðugleika í verði. En til að þetta verði að veruleika þá þarf kauphöllin íslenska að leyfa fyrirtækjum sem vilja, að skrá hlutabréf sín í erlendum myntum. Með því væri hægt að minnka áhættu í ferlinu þegar fjárfestir kaupir bréf og fær til sín arðgreiðslur og vonandi hækkun á verði í erlendri mynt. Augljóslega liggur eftir áhætta fyrir innlendan fjárfesti að skipta arðgreiðslu og söluverði á slíkum bréfum yfir í íslensku krónuna ef þörf er á slíku.

Fyrir þau félög sem hafa meirihluta tekna, gjalda, skulda og eigna í erlendum myntum, má nefna nokkrar forsendur sem ættu að leiða til þess að viðkomandi fyrirtæki taki upp erlenda uppgjörsmynt:

1. Meiri stöðugleiki á afkomu
2. Meiri stöðugleiki á eigin fé
3. Meiri stöðugleiki á arðgreiðslum til hluthafa
4. Meiri stöðugleiki á verði hlutabréfa
5. Betri skilningur erlendra fjárfesta og lánastofnana á birtum fjárhagsstærðum á markaði
6. Betri aðgangur að fjármögnun erlendis, þ.e. hlutafé og lánsfé
7. Meiri möguleikar á útgáfu skuldabréfa í erlendum myntum

Erfitt er að teikna hið fullkomna orsaka- og afleiðingarsamband á milli þessara þátta en lykilorðin í þessu eru meiri stöðugleiki og skilningur utanaðkomandi hagsmunaaðila á fjárhagsstærðum sem birtast á markaði. Auðvitað er það svo að öll gengisáhætta þessara fyrirtækja hverfur ekki með upptöku erlendra mynta, þar sem enn eru tekjur, gjöld, eignir og skuldir í öðrum myntum en uppgjörsmyntinni erlendu, en hún minnkar þó.

Á endanum mun það ekki verða pólitísk ákvörðun sem ræður því hvaða mynt verður á Íslandi, heldur mun atvinnulífið leiða þróun þessarar ákvörðunar. Í kjölfar þess að fyrirtæki færi uppgjör í erlendri mynt, má gera ráð fyrir að fyrirtæki hugi að því að færa launagreiðslur og önnur útgjöld yfir í sína uppgjörsmynt því öll gjöld í íslenskum krónum valda aukinni gengisáhættu. Tökum sem dæmi birgja félags sem gerir upp í evrum: Birginn kaupir inn vörur í evrum, erlendis frá, og ætti hann því að vera til í að selja viðkomandi félagi vöru sína í evrum til að minnka eigin áhættu. Annað dæmi er einstaklingur sem hefur fjármagnað fasteign sína í evrum: Fjármögnun ber lægri kostnað en sambærilegt lán í íslenskum krónum og með því að fá laun sín greidd að hluta til í evrum er hann að minnka sínu gengisáhættu. Þetta er þróunin sem mun eiga sér stað á næstu árum en hún mun gera það að verkum að hin endanlega ákvörðun um upptöku evrunnar á Íslandi verður ekki pólitísk ákvörðun.

Stefán Ágúst Magnússon er viðskiptafræðingur og jafnframt Framkvæmdastjóri fjármálasviðs Eimskipafélags Íslands.

Greinin birtist í Morgunblaðinu fimmtudaginn 24. janúar 2007