Það var vel mætt í auditorium í Tæknigarði í hádeginu, 30. apríl. Umræðuefnið var: Sjávarútvegsstsefna ESB – hvað með fiskinn í sjónum? Munu vondir útlendingar taka hann frá okkur, ef við göngum í Evrópusambandið?

Fundurinn var haldinn á vegum Alþjóðamálastofnunar háskólans og Rannsóknarseturs um smáríki. Ólafur Harðarson, prófessor, stýrði fundi, en framsögumenn voru Friðrik Arngrímsson frá LÍÚ, og Bjarni Þór Harðarson, hagfræðingur Samtaka iðnaðarins. Loks áttu fulltrúar flokkanna að tala máli sinna flokka, þar sem þeir sátu fyrir svörum.

Hvað kom út úr þessum fundi? Stóra spurningin sem var ósvarað var þessi: Eiga sérhagsmunaklíkur að hafa sjálfdæmi um það, hvort Íslendingar kjósi að ganga í Evrópusambandið eða ekki?  Er það víst, að almannahagsmunir fari saman við þröngt hagsmunamat atvinnurekenda (eða öllu heldur lítils hluta þeirra í þessu máli)? Þeir sem hafa heyrt framkvæmdastjóra LÍÚ fara með ræðuna sína gegn Evrópusambandsaðild kunna hana orðið utanbókar. Rullan er svona:

Íslendingar munu glata yfirráðum yfir auðlindinni; Brüssel mun ráða fiskveiðistefnunni og úthluta kvóta; Íslendingar, fáir og smáir, munu engu ráða í eigin málum. Það er engin trygging fyrir því, að Íslendingar verði ekki beittir meirihlutavaldi, sem geti þýtt að útgerðin færist í hendur útlendinga; og arðurinn með þeim úr landi. Það er alveg sama, hversu oft þessi hræðsluáróður íslenskra kvótaeigenda hefur verið leiðréttur – það er eins og að skvetta vatni á gæs. Hræðsluáróðurinn er endurtekinn í síbylju, sérstaklega á landsbyggðinni. Fólk er farið að trúa fleiprinu. Þar með er vitiborin umræða kæfð í fæðingunni.

Hverjum í hag?

Rómverjar hinir fornu spurðu gjarnan: Qui bono? Hverjum í hag? – þegar þeir lögðu mat á málflutning manna í senatinu. Sambærilegt húsráð hjá Ameríkönum er: Follow the money. Það er vert að hafa þetta í huga, þegar áróður útgerðarmanna er gegnumlýstur. Lítum á eftirfarandi:

Skv. lögum er fiskveiðiauðlindin sameign þjóðarinnar. Til að taka af tvímæli um það tókst 80-daga stjórninni að binda þetta ákvæði í stjórnarskrá. Íslensk stjórnvöld hafa því ekki heimild til að semja frá sér eignarréttinn á auðlindum þjóðarinnar, þar með talið fiskimiðunum. Þetta breytir ekki því, að ríkið úthlutar veiðiheimildum til útgerðarmanna, án endurgjalds. Fámennur hópur útgerðarmanna fékk á sínum tíma þau forréttindi að fá einkarétt á nýtingu auðlindarinnar, fyrir ekkert. Þessu til viðbótar fengu útgerðarmenn rétt til að selja eða leigja veiðiheimildirnar, sem þeir eiga ekki, - án þess að eigandinn fái nokkuð í sinn hlut.

Þessi úthlutun gjafakvóta, í skjóli pólitísks valds, er siðlaus stjórnsýsla. Þessar aðfarir eru skýrt brot á grundvallarreglum stjórnskipunar Íslands, sem kveða á um  jafnræði fyrir lögum og atvinnufrelsi. Vera má, að réttlæta megi þetta stjórnkerfi til skamms tíma, í nafni neyðarréttar, nefnilega til þess að forða útrýmingu fiskistofna. Nú hefur reynslan hins vegar leitt í ljós, að hið yfirlýsta markmið um uppbyggingu fiskistofna, með því að takmarka sóknina, hefur mistekist. Hugsanlegar forsendur neyðarréttar gilda því ekki lengur. Tímabundinn neyðarréttur getur ekki til frambúðar vikið frá grundvallarreglum stjórnskipunar ríkisins. Það er valdníðsla.

Hvernig hafa íslenskir útgerðarmenn farið með þau forréttindi, sem þeim voru gefin af flokkum sínum, Sjálfstæðis- og Framsóknarflokknum? Yfirlýst markmið kvótakerfisins var hagræðing. Kvótakerfi með framsali átti að þýða færri skip til að sækja úthlutaðan afla. M.ö.o.. það átti að lækka tilkostnað og auka hagnað. Yfirlýstur tilgangur var m.ö.o. tvíþættur: Verndun fiskistofna og aukin arðsemi.

Hver er árangurinn?

Hver er árangurinn? Veiðiheimildirnar hafa að sönnu sífellt færst á færri hendur. Tiltölulega fá og stór útgerðarfyrirtæki ráða nú yfir kvótanum. Þessi fyrirtæki hafa veðsett óveiddan fisk í sjó hjá bankakerfinu, (þ.e. þrotabúum gömlu bankanna) fyrir lánum til að kaupa aðra út úr greininni. Þannig hefur orðið mikið fjárstreymi út úr greininni. Fyrir því má færa rök að þarna sé að finna uppruna pappírsauðsins, sem síðan var nýttur í fjárhættuspilinu í útlöndum og að lokum kom Íslandi á hausinn. Hversu mikið af veiðiheimildum á Íslandsmiðum er þar með komið í hendur erlendra banka? Eru þetta ekki sömu mennirnir, sem vara þjóðina við því að vondir menn í útlöndum muni stela kvótanum, ef við göngum í ESB?

 Sum þessara útgerðarfélaga hafa nú þegar meiri hluta tekna sinna af umsvifum í útlöndum. Það eru þessir sömu kvótaeigendur sem reka LÍÚ og kosta áróðurinn um að veiðiheimildirnar og hagnaðurinn muni færast í hendur útlendinga, ef Ísland gengur í ESB. Það eru þessi sömu kvótaeigendur, sem með kvótabraski sínu  hafa sökkt sjávarútvegsfyrirtækjunum upp fyrir haus í skuldir. Skuldir þeirra nema nú allt að aflaverðmæti þriggja ára.  

Hrun krónunnar – sem þessir menn þykjast vilja standa vörð um – hefur hækkað skuldirnar upp úr öllu valdi. Sjávarútvegurinn undir þeirra stjórn er sokkinn í skuldir. Þótt gengishrun krónunnar bæti samkeppnisstöðuna  á erlendum mörkuðum, hækkar það skuldirnar um leið. Eina leiðin, úr því sem komið er, til þess að aflétta erlendum skuldum af sjávarútvegsfyrirtækjunum er sennilega sú að ganga í Evrópusambandið. Þar með yrði sjávarútveginum, eins og öðrum atvinnuvegum, leyft að afla hlutafjár gegnum erlenda fjárfestingu. Sjávarútvegurinn sæti þá við sama borð og aðrar atvinnugreinar. Þrátt fyrir erlenda hlutafjáreign hafa íslensk stjórnvöld ótal ráð sem duga til að tryggja, að arðurinn af útgerð og vinnslu héldist í landinu.  

Það er kominn tími til, að almenningur á Íslandi fari að sjá í gegnum hræðsluáróður kvótaeigendanna í LÍÚ. Það er augljóst mál, að kvótahafarnir óttast það helst að missa forréttindi sín, ef gengið verður í ESB. Það er að vísu á misskilningi byggt, að ESB aðild breyti nokkru um fiskveiðistjórnun á Íslandi og framkvæmd hennar. Embættismenn í Brüssel hafa ekkert með það að gera. Við þurfum sjálf, í nafni almannahagsmuna, að afnema þessi forréttindi, einfaldlega af því að þau eru hvort tveggja, löglaus og siðlaus.Nú reynir á vinstri-stjórnina, hvort hún rís undir nafni: Ætlar hún að standa við stóru orðin og skila þjóðinni aftur arði af eign sinni – sjávarauðlindinni?

Almannahagur gegn sérhagsmunum.

Svo þurfum við að átta okkur á því, að hagsmunir sjómanna og fiskverkafólks í landi fara ekki saman við hagsmuni kvótahafanna.  Fjöldinn allur af þeim, sem áður voru sjálfstæðir atvinnurekendur í íslenskum sjávaraútvegi, eru nú orðnir að leiguliðum forréttindaaðalsins. Það þarf að leysa þá úr fjötrum og fá þeim aftur stjórnarskrárvarið atvinnufrelsi. Lénsveldið leið undir lok í Evrópu með frönsku byltingunni. Þurfum við nýja byltingu til þess að afnema það í íslenskum sjávarútvegi?

Innganga í ESB mundi þýða, að aftur yrði hagkvæmt að fullvinna sjávarafurðir á Íslandi. Ástæðan er sú, að fullunnar afurðir yrðu tollfrjálsar (sem þær ekki eru nú). Þetta mundi skapa atvinnu, sem ekki veitir af eftir hrun. Þetta eru augljós dæmi um það að hagsmunir sjómanna og fiskverkafólks fara ekki saman með hagsmunum kvótahafanna.

Þegar þetta bætist við þá staðreynd, að hræðsluáróður LÍÚ er mestan part staðleysustafir frá upphafi til enda, standa vonir til, að almenningur í landinu muni láta almannahag ráða afstöðu sinni í þessu máli, fremur en að láta blekkjast af hræðsluáróðri forréttindaliðsins. Hverjir eru þá hagsmunir almennings í þessu máli? Hrunið hefur kennt okkur það the hard way: Stöðugt gengi, traustur gjaldmiðill, lágir vextir, afnám verðtryggingar og lægra verð á lífsnauðsynjum. Aðild Íslands að Evrópusambandinu snýst um lífskjör almennings í framtíðinni.

(Höfundur var formaður Alþýðuflokksins, sem beitti sér fyrir 1. gr. fiskveiðistjórnarlaganna um þjóðareign á sjávarauðlindinni)

STÆRSTA bábiljan í Evrópuumræðunni er sú að kvóti færist frá íslenskum stjórnvöldum til annarra aðildarríkja Evrópusambandsins. Staðreyndin er sú að allur kvóti í staðbundnum stofnum umhverfis Ísland verður áfram í höndum íslenskra stjórnvalda eftir aðild að Evrópusambandinu. Samkvæmt gildandi reglum Evrópusambandsins er kvóti í höndum þeirra ríkja sem hafa veiðireynslu í viðkomandi fiskistofni. Ekkert aðildarríkja ESB hefur veiðireynslu umhverfis Ísland í meira en 30 ár. Aldrei hefur verið litið lengra en 9 ár aftur í tímann þegar veiðireynsla er metin. Þess vegna fer því víðsfjarri að við ESB aðild Ísland muni erlendir togarar gera sig heimakomna í íslenskri lögsögu. Við þurfum hvorki undanþágu eða sérlausn til þess að tryggja að allur kvóti verði í höndum Íslands eftir aðild að Evrópusambandinu. Þetta er mikilsverð staðreynd sem áhrifamenn í framkvæmdastjórn ESB hafa ítrekað staðfest, m.a. á opnum fundum á Íslandi.

Getum tryggt yfirráðin?

Þeir sem hafa kynnt sér reglur ESB í sjávarútvegi mæla ekki á móti þessari staðreynd en sumir hafa sagt að Evrópusambandið geti breytt þessum reglum í kjölfar aðildar Íslands með vegnum meirihluta í ráðherraráði sambandsins og þannig rekið rýting í bakið á okkur og tekið sér kvóta í íslenski lögsögu. Það er rétt að hægt er að breyta öllum reglugerðum og lagaákvæðum í Evrópusambandinu eins og annars staðar. Reglunum um eignarhald á kvóta á grunni veiðireynslu hefur hins vegar aldrei verið breytt og er einn af hornsteinum núverandi sjávarútvegsstefnu ESB. Breytingar eru ákafalega ósennilegar því þær hefðu í för með sér að verðmæti væru færð frá einu aðildarríki til að láta þau í hendur annars. Ef Íslendingar vilja fá algera staðfestingu á því að kvóti í staðbundnum stofnum verði í höndum Íslands, þá má setja ákvæði þess efnis í aðildarsamninginn. Aðildarsamningar hafa sama lagalega gildi og sáttmálar sambandsins og yrði því ekki breytt nema með samþykki Alþingis eða í þjóðaratkvæðagreiðslu á Íslandi. Með þessu væri gulltryggt að allur kvóti í staðbundnum stofnum innan íslensku lögsögunnar verði í höndum Íslands til frambúðar.

Ákvarðanataka í höndum okkar

Í sjávarútvegi, rétt eins og í öðrum málaflokkum, er sá háttur hafður á í Evrópusambandinu að aðeins þau ríki sem ákvörðunin snertir taka þátt í ákvarðanatökunni. Þannig hafa Eystrasaltsríkin ekki áhrif á ákvörðun um aflamark í Miðjarðarhafi og Miðjarðarhafsríkin hafa ekki skoðanir á kvótaákvörðun í Norðursjó. Þar sem aðeins Ísland mun fara með kvóta í staðbundnum stofnum umhverfis landið, þá mun ákvörðunin um heildarkvóta í raun vera í höndum Íslendinga – svo lengi sem hún uppfyllir almenn skilyrði sjávarútvegsstefnu ESB um að fylgja ráðleggingum vísindamanna. Samvæmt núverandi kerfi yrði ákvörðunin þó formlega afgreidd á fundi sjávarútvegsráðherra allra aðildarríkjanna.

Ef það er þyrnir í augum Íslendinga að formleg ákvörðun verði tekin í Brussel – jafnvel þó hún verði ekki tekin „af Brussel“ – þá má hugsa sér útfærslur í aðildarsamningi til þess að koma til móts við þau sjónarmið. Til að mynda er hægt að sjá fyrir sér ákvæði á þá leið að engin ákvörðun verði tekin um heildarafla í stofnum sem einungis íslensk stjórnvöld úthluta úr án samþykkis Íslands. Þannig yrði engin ákvörðun tekin nema Ísland stæði að henni.

Sveigjanleiki er fyrir hendi

Ein af afleiðingum þess að vera með gjaldmiðil sem ekki er gjaldgengur í alþjóðaviðskiptum er sú að við höfum þurft að setja á viðskiptahöft sem ganga í berhögg við EES-samninginn og það er einungis tímaspursmál hvenær hann fer í algert uppnám og þar með framtíð utanríkisviðskipta landsins.

Enn er ósamið við erlenda kröfuhafa, lánakjör á alþjóðlegum mörkuðum eru með því versta sem gerist ef lán fást, rekstrargrundvöllur nýju bankanna er í óvissu og allar aðstæður til atvinnureksturs með þeim hætti að ábyrgir rekstraraðilar sem á annað borð geta flutt rekstur úr landi hljóta að hafa það til alvarlegrar skoðunar. Evrópusambandsaðild er engin töfralausn en þegar með aðildarumsókninni stígum við stórt skref í átt til stöðugleika og eðlilegs viðskiptaumhverfis. Við munum þurfa að takast á við erfið verkefni í aðildarviðræðunum en hvort sem litið er til löggjafar Evrópusambandsins eða reynslu þeirra 22 ríkja sem hafa gengið til liðs við það frá stofnun þess þá blasir við að það er hægt að finna lausnir. Sveigjanleiki er fyrir hendi. Evrópusambandið hefur aldrei gengið gegn grundvallarhagsmunum nýrra aðildarríkja.

Höfundur er lektor í viðskiptadeild Háskólans í Reykjavík.

MBL. 29.4.09

Helgi Áss Grétarsson, lögfræðingur, heldur því fram í grein í Morgunblaðinu (13.03.09) að stjórnarskrárákvæði um þjóðareign á auðlindum Íslendinga þ.m.t. fiskimiðunum gangi í berhögg við sameiginlega fiskveiðistefnu bandalagsins (CFP), sem kveður á um forræði bandalagsins yfir efnahagslögsögu aðildarríkja utan 12 mílna. Ályktun Helga Áss er sú að stjórnarskrárákvæðið torveldi aðildarsamninga við ESB eða geri þá hreinlega ósamrýmanlega stjórnarskránni.

Almenna reglan er sú að aðildarríki ESB ráða sjálf yfir auðlindum sínum. Eignarréttarskipan á þeim er þeirra mál. Spánverjar ráða sínum ólífulundum; Bretar sinni Norðursjávarolíu; Pólverjar sínum kolanámum og Finnar sínum skógarlendum. Sameiginlega fiskveiðistefnan er undantekning frá þessu. Ástæðan liggur í augum uppi. Öldum saman hafa grannþjóðir við Norðursjó, sem nú eru innan ESB, nytjað sameiginlega fiskistofna á sameiginlegu hafsvæði. Til þess að mismuna þeim ekki er umsjá hins sameiginlega hafsvæðis hjá Evrópusambandinu, fremur en einhverri aðildarþjóðanna. Það ræðst af aðstæðum.

Samningsstaða okkar Íslendinga gagnvart Evrópusambandinu um forræði yfir efnahagslögsögunni er öll önnur en þessara þjóða. Íslenska efnahagslögsagan er algerlega aðskilin frá sameiginlegri lögsögu bandalagsins. Helstu nytjastofnar á Íslandsmiðum eru staðbundnir. Undantekningin er fáeinir flökkustofnar sem við höfum samið um við aðra og munum gera það áfram. Engin Evrópusambandsþjóð hefur framar sögulegan veiðirétt innan íslensku lögsögunnar. Á grundvelli þessara staðreynda verða samningsmarkmið okkar þau að íslenska lögsagan verði sérstakt fiskveiðistjórnunarsvæði á forræði Íslendinga. Þetta er ekki beiðni um tímabundna undanþágu frá sameiginlegu fiskveiðistefnunni. Þetta er krafa um íslenska sérlausn sem styðst við fordæmi.

Allir sem einhverja reynslu hafa af samningaviðræðum þar sem miklir hagsmunir eru í húfi, vita að þá fyrst harðnar á dalnum ef samningsaðilar verða að gefa eftir umtalsverð verðmæti til þess að ná sameiginlegri niðurstöðu. Íslendingar eru í þessu dæmi í þeirri öfundsverðu stöðu að þurfa ekki að taka neitt frá neinum, né heldur er þess krafist að Evrópusambandið láti eitthvað af hendi sem það á fyrir. Þessar staðreyndir valda því að, öfugt við ríkjandi skoðun, ætti að vera auðveldara að ná samningsniðurstöðu, þar sem gengið er á hlut hvorugs samningsaðilans, en í ýmsum öðrum málum. Og aðildarsamningur hefur sömu þjóðréttarlegu stöðu og sjálfur stofnsáttmálinn. Hann hefur varnalegt gildi.

Helgi Áss gefur sér þá forsendu að ekki sé hægt að semja við Evrópusambandið. Þar verði að taka hverju regluverki sem er, eða hafna öllum. Þetta er ekki rétt. Allar þjóðir sem hafa samið um aðild (27 talsins) hafa fengið viðurkenningu á brýnustu þjóðarhagsmunum sínum. Það mun eiga við um íslenskan sjávarútveg. Það kom líka á daginn í samningum Finna og Svía um landbúnað á sínum tíma. Þeir sömdu um sérlausn í krafti sérstakra aðstæðna, þótt það væri talið fyrirfram vonlaust. Það er sjálfur modus vivendi Evrópusambandsins að leysa ágreiningsmál aðildaþjóða með samningum á grundvellil laga og réttar. Niðurstaðan er því sú að þjóðareignarákvæði um auðlindir í stjórnarskrá mun styrkja samningsstöðu Íslands þegar þar að kemur, en ekki veikja.

Jón Baldvin Hannibalsson (Höf. leiddi fyrir Íslands hönd samningaviðræður við Evrópusambandið um Evrópska efnahagssvæðið á árunum 1989-93)

Í afar fróðlegu viðtali í MBL frá 2002 segir Josef Bonnici, viðskiptaráðherra Möltu, frá reynslu þarlendra stjórnvalda af samningaviðræðum við ESB. Íbúar Möltu eru um 400.000.

Í viðtalinu segir m.a.:

JOSEF Bonnici, viðskiptaráðherra Möltu, segir fulltrúa Evrópusambandsins (ESB) hafa sýnt sjónarmiðum Möltumanna mikinn skilning en Malta á nú í aðildarviðræðum við sambandið. Engin dæmi séu um að erindrekar ESB hafi stillt viðsemjendum sínum upp við vegg og sagt að þeir yrðu einfaldlega að samþykkja skilmála sambandsins eða hafna þeim. “Það er mögulegt að semja um hlutina,” segir Bonnici

..og ennfremur:

Sjá um að ákveða heildarafla

Niðurstöður viðræðna Möltumanna og ESB um sjávarútvegsmál vöktu talsverða athygli hér á landi nýverið. “Þó að fiskveiðar séu ekki jafn mikilvægar efnahag okkar og fyrir ykkur Íslendinga þá þýðir það ekki að einfalt hafi verið að semja um þau mál,” segir Bonnici aðspurður.

“Ríkisstjórn Möltu lýsti einhliða yfir 25 mílna efnahagslögsögu á sínum tíma, snemma á áttunda áratugnum. Lögsaga okkar hlaut ekki viðurkenningu á alþjóðavettvangi, slík viðurkenning fékkst aðeins fyrir 12 mílum, en það sem við höfum nú gert er að tryggja að ábyrgðin á því að stýra veiðum á 25 mílna svæðinu fellur í okkar hlut. Þetta er kannski ekki stórt svæði en þá verða menn að hafa í huga að fjarlægðin á milli Möltu og Sikileyjar er aðeins 60 mílur. Við erum því að tala um að næstum helmingur þess svæðis teljist efnahagslögsaga okkar. Það fellur í okkar hlut að ákveða heildarafla hvers fiskveiðiárs og einnig munum við ákveða stærð veiðarfæra og þar fram eftir götunum.”

“Auðvitað þurfum við líka að una ákveðnum takmörkunum,” segir Bonnici. “Þannig verða bátar, sem eru stærri en tólf metrar á lengd, að veiða utan fiskveiðilögsögunnar. En þá er rétt að muna að fæstir bátanna í fiskveiðiflota okkar eru stærri en tólf metrar að lengd.”

Hann segir að þetta fyrirkomulag muni í raun þýða að einungis maltneskir bátar verði að veiðum í lögsögu Möltu. Kostnaður við að sigla smábátum t.d. alla leið frá Spáni geri að verkum að slíkur útvegur geti aldrei orðið arðbær. Fjarlægðin sé of mikil, veður geti verið válynd og um of langan veg sé að fara til að landa aflanum.

Hér að neðan er viðtalið í heild sinni af vef MBL

http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=681073

 Á þingi Sjómannasambands Íslands í síðasta mánuði flutti Aðalsteinn Leifsson lektor við Háskólann í Reykjavík erindi þar sem hann sagði að ýmsar ranghugmyndir væru á kreiki í umræðunni um sjávarútvegsstefnu Evrópusambandsins og afleiðingar þess fyrir íslenskan sjávarútveg ef við gerðumst aðilar að sambandinu.  

ESB hefur engan lagalegan veiðirétt við Ísland
 
Aðalsteinn benti á að sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB væri fyrst og fremst til komin vegna þess að aðildarríkin nýttu sameiginlega fiskistofna sem gengju inn og út úr lögsögum þeirra. Þau væru því nauðbeygð til þess að semja um nýtingu stofnanna. Stefnan var tekin upp árið 1983 og hlutur hvers ríkis byggður á veiðireynslu úr viðkomandi stofnum árin á undan. Þegar búið var að semja um hlutdeild hvers og eins gátu veiðiskipin veitt sinn skammt í eigin lögsögu eða annarra eftir því sem hagkvæmast þótti hverju sinni. Þannig er það enn í dag. Hlutdeild hvers ríkis hefur ekki verið breytt allan þennan tíma nema þegar ný aðildarríki hafa bæst við.,,Ísland hefur algjöra sérstöðu í þessu sambandi því vegna framsýni þeirra manna sem beittu sér fyrir útfærslu fiskveiðilögsögu okkar í 200 mílur hefur enginn veiðireynslu í íslenskri lögsögu nema við sjálfir. Þegar ný ríki eru tekin inn í Evrópusambandið hefur aldrei verið miðað við veiðireynslu lengra en 9 ár aftur í tímann. Við þurfum hins vegar að fara meira en 35 aftur í tímann til þess að finna fordæmi fyrir því að erlendar þjóðir hafi veitt í íslenskri lögsögu ef frá eru talinn þessi 3.000 tonna karfakvóti sem ESB hefur við Ísland og svo veiðar samkvæmt gagnkvæmum samningum við Færeyinga og Norðmenn. Ég hef spurt marga embættismenn sem hafa haft með samningamál um sjávarútveg að gera innan ESB hvort þeir telji að sambandið eigi rétt á kvóta í íslenskri lögsögu á grundvelli löggjafar sambandsins. Þeir hafa allir svarað því neitandi. Það mun hins vegar ekki hindra þá í því að fara fram á kvóta í samningaviðræðunum, ég er nokkuð viss um það,” sagði Aðalsteinn. 
 
Ekki gengið gegn grundvallarhagsmunum þjóða 
 
Aðalsteinn vék að áhyggjum manna um að sjávarútvegsstefnu ESB kynni að verða breytt okkur í óhag þegar fram í sækti. Hann benti á í því sambandi að enda þótt leyfilegt væri að breyta reglum ESB með meirihlutasamþykkt ríkjanna væri það ekki gert ef grundvallarhagsmunir einstakra þjóða væru í húfi. Rannsóknir sýndu að mönnum væri meinilla við að útkljá veigamikil deilumál með atkvæðagreiðslum. Á hverjum degi væri verið að taka ákvarðanir sem áhrif hefðu í aðildarríkjunum. Ríkin þyrftu á stuðningi hvers annars að halda í margvíslegum málum og því gættu þau sín þegar um þjóðarhagsmuni væri að tefla.   
Aðalsteinn ítrekaði að hinn svokallaði ,,hlutafallslegi stöðugleiki” sem sjávarútvegsstefna ESB byggði á og snerist um hlut hvers ríkis í einstökum fiskistofnum hefði ekki breyst síðan árið 1983 eða þann tíma sem sjávarútvegsstefnan hefði gilt.

,,Þeirri hugmynd hefur verið varpað fram að tekið verði upp eitt kerfi framseljanlegra veiðiheimilda alls staðar í Evrópusambandinu að íslenskri fyrirmynd, þannig að menn gætu átt viðskipti með kvóta milli landa eins og um eitt svæði væri að ræða. Spurningin er hvort við gætum ekki komist vel frá því. Við höfum samkeppnishæfasta sjávarútveg í Evrópu. Af hverju ættum við ekki að standa vel að vígi í slíkri samkeppni?” spurði Aðalsteinn.

Eftirlit með fiskveiðum innan ESB er eitt þeirra atriða sem Aðalsteinn segir að gæti misskilnings um. Staðreyndin sé sú að eftirlitið sé í höndum hvers aðildarríkis fyrir sig. Þannig muni Íslendingar sjálfir áfram annast eftirlitið á Íslandsmiðum.  
 
Kvótahoppið
 
,,Stærsta og erfiðasta málið sem við er að glíma, þegar og ef kemur að samningaviðræðum við Evrópusambandið um aðild Íslands, er að búa svo um hnútana að kvótinn flytjist ekki úr landi,” sagði Aðalsteinn. ,,Núna eru í gildi hömlur á fjárfestingum útlendinga í íslenskum sjávarútvegi en ef við göngum í ESB tel ég erfitt, ef ekki ómögulegt, að koma í veg fyrir að fullt frelsi verði innleitt í þessu efni. Nefnd hafa verið dæmi frá Álandseyjum, Danmörku og Möltu um undanþágur á vissum sviðum en við skulum ekki gleyma því að grundvallarreglan innan ESB er sú að ekki má mismuna fólki eftir þjóðerni.
Margir spyrja: Hvað verður því til fyrirstöðu að þegnar annarra ESB-ríkja kaupi íslensk sjávarútvegsfyrirtæki og þar með kvóta í íslenskri lögsögu og sigli svo burt með aflann til síns heima? Því er til að svara að þetta hefur gerst innan ESB og valdið miklum óróa. Frægt er að Spánverjar keyptu veiðiheimildir í Bretlandi og sigldu svo með fiskinn heim. Þetta var og er kallað kvótahopp. Deilur sem af þessu spruttu komu til kasta Evrópudómstólsins. Niðurstaða hans varð sú að ekki væri hægt að banna að útlendingar keyptu skip og veiðiheimildir í öðrum aðildarríkjum en hins vegar mætti krefja viðkomandi útgerð um sannanir fyrir því að hún hefði raunveruleg efnahagsleg tengsl við landið eða landsvæðið sem kvótinn tilheyrði. Bretar hafa útfært þetta þannig að krafist er eins af þremur skilyrðum; að 50% aflans sé landað í heimahöfn, að 50% áhafnarinnar séu búsett á viðkomandi landssvæði eða að 50% aflaverðmæta sé varið í viðkomandi landi. Einnig er mögulegt að sanna með blöndu af þessum skilyrðum að efnahagslegur ábati af veiðunum komi fram í viðkomandi landi. Bretar telja að eftir að þessi dómur var felldur fyrir 8-9 árum hafi kvótahopp ekki verið teljandi vandamál þótt það lifi áfram í pólitískri umræðu, en það þarf að fara vel ofan í saumana á þessum lið í samningaviðræðunum,” sagði Aðalsteinn. 
 
 Kvótaákvörðun í reynd í höndum Íslendinga 
 
Aðalsteinn sagði að því væri oft haldið fram að ef Íslandi gengi í ESB myndi sambandið taka við stjórn fiskveiða við Ísland og úthluta aflakvótum. Hið rétta væri að sjávarútvegsráðherrar ESB tækju sameiginlega ákvörðun um heildarkvótann í aðildarríkjunum á fundi ár hvert að fengnum tillögum vísindamanna (sem reyndar væri oft farið fram úr). Reglan væri þó sú að ef eitthvert eitt ríki hefði hagsmuni af viðkomandi kvóta skiptu önnur ríki sér ekki af kvótaákvörðuninni. Þar sem Íslendingar ættu einir rétt á kvótanum við Ísland myndu hin ríkin fara varlega í að fetta fingur út í tillögur sem fram kæmu frá íslenska sjávarútvegsráðherranum að fengnum ráðleggingum íslensku hafrannsóknastofnunarinnar. ,,Hvað varðar úthlutun kvótans í heimalandinu er hún alfarið á hendi stjórnvalda í viðkomandi ríkjum og þau ráða því sömuleiðis hvaða fiskveiðistjórnunarkerfi er notað á hverjum stað. ESB hefur ekkert um það að segja,” sagði Aðalsteinn.    

Megináherslur í aðildarviðræðum 
 
Aðalsteinn hvatti til þess að látið yrði á það reyna með aðildarviðræðum hvaða kostir byðust Íslendingum. Megináherslur í þeim viðræðum yrðu þær af Íslands hálfu að tryggja ábyrgar veiðar og efnahagslega sterka útgerð á forræði Íslendinga. Leggja yrði áherslu á að ákvörðun um heildarkvóta yrði tekin af Íslendingum á grunni bestu vísindalegu meðmæla. Varðveita yrði snerpu og sveigjanleika íslenskra fiskveiðistjórnunarkerfisins þannig að hægt yrði að bregðast skjótt við breyttum aðstæðum. Jafnframt væri lykilatriði að tryggja hlutdeild okkar í deilistofnum, þar sem við færðumst frá því að semja við Evrópusambandið og til þess að semja innan Evrópusambandsins við önnur aðildarríki um hlutdeild í kvóta.
,,Ég geri mér fulla grein fyrir því að viðræður ESB um sjávarútveg verða erfiðar. Þeir sem segja að þær verði auðveldar hafa rangt fyrir sér. En þeir sem segja að það sé ómögulegt að ná ásættanlegri niðurstöðu hafa einnig rangt fyrir sér. Ég tel að við eigum að láta á þetta reyna og finna lausnir. Ef samningsdrögin verða ekki nógu góð í sjávarútvegi þá tel ég vandfundinn þann Íslending sem mun samþykkja þau,” sagði Aðalsteinn Leifsson.
 
 Grein þessi birtist í Fiskifréttum í byrjun janúar 2009