Ísland og Evrópusambandið aðhyllast sömu grundvallargildi, lýðræði og mannréttindi, og vinna nú þegar saman að því að breiða þau út á alþjóðavettvangi. Sem framkvæmdastjóri stækkunar- og nágrannastefnu ESB fagna ég því að aðildarviðræður við Ísland séu formlega hafnar. Það hvernig Ísland hefur tekist á við afleiðingar bankahrunsins, hvort heldur sem litið er til efnahagsumbóta eða stjórnkerfisbreytinga, sýnir hversu rótgróin og sterk lýðræðishefðin á Íslandi er.

Ísland og Evrópusambandið auðga hvort annað. Evrópusambandið reiðir sig nú þegar á sérfræðiþekkingu Íslendinga í málefnum Norður-Atlantshafsins og norðurskautssvæðisins, ekki síst varðandi aðferðir til að bregðast við loftslagsbreytingum. Í því efni metum við reynslu og þekkingu Íslendinga á sviði endurnýjanlegrar orku. Íslendingar gætu, með aðild að Evrópusambandinu, styrkt verulega getu sína til að takast á við þær áskoranir sem framundan eru og nýtt þau tækifæri sem munu skapast vegna breytinga á norðurslóðum. Þessu til viðbótar getur aðild að Evrópusambandinu - með markað 500 milljón neytenda og sameiginlegan gjaldmiðil - lagt grunninn að hagvexti og stöðugleika til langs tíma.
Ég veit vel að íslenskt samfélag stendur frammi fyrir grundvallarákvörðun hvað varðar aðild að Evrópusambandinu. Sem tékkneskur ríkisborgari hef ég reynslu af stækkun ESB þegar land mitt gerðist aðili að Evrópusambandinu. Það ferli kallar á upplýsingamiðlun og víðtæk skoðanaskipti sem byggjast á staðreyndum og tölum fremur en á ótta eða goðsögnum.

Fyrsta framvinduskýrsla framkvæmdastjórnar ESB um Ísland gefur mynd af núverandi stöðu í undirbúningi hugsanlegrar aðildar að Evrópusambandinu. Í skýrslunni er að finna greinargott yfirlit viðfangsefna sem taka þarf til athugunar í viðræðuferlinu, einkum þau sem varða fiskveiðar, landbúnað og fjármálaþjónustu.

Okkur ber skylda til að vinna með opnum hug og jákvæðni að lausnum sem báðir aðilar hafa ávinning af. Í samningaviðræðunum framundan munum við taka tillit til sérstöðu Íslands og væntinga og standa um leið vörð um grundvallarreglur Evrópusambandsins. Nú þegar komið er að mikilvægum áfanga aðildarviðræðnanna mun samstarf okkar aukast enn frekar. Næstu vikur og mánuði koma sérfræðingar frá Íslandi og framkvæmdastjórninni saman og meta þann mun sem er á löggjöf okkar.

Því næst ræðum við hvernig og hvenær við fjöllum um útistandandi atriði og hefjum að því loknu eiginlegar samningaviðræður um einstaka kafla.

Miklu skiptir að Íslendingar séu virkir þátttakendur í umræðunni um aðild að Evrópusambandinu svo að þeir geti sjálfir tekið ákvörðun varðandi framtíðarstefnu þjóðar sinnar. Þróttmiklar og markvissar umræður í aðdraganda þjóðar­atkvæðagreiðslu eru fyrst og fremst á ábyrgð íslenskra stjórnmálamanna og Íslendinga sjálfra. Ég er ætíð reiðubúinn að leggja mitt af mörkum til umræðunnar. Ég er sannfærður um að vel undirbúin ákvörðun um aðild að Evrópusambandinu, sem fengið hefur ítarlega umræðu, er ávinningur fyrir báða aðila. Þetta markmið er ofarlega á dagskrá minni.

Ég er sannfærður um að Ísland og Evrópusambandið eiga svo margt sameiginlegt að þau komast betur af saman en sitt í hvoru lagi.

FRBL, 9.2010

Í tilkynningu á www.sterkaraisland.is kemur fram:

Ísland í ESB – að vera eða vera ekki – frjálst val sjálfstæðrar þjóðar
Iceland in EU – to be or not to be – the free choice of a sovereign people

Pat Cox er forseti European Movement International. Hann sat á írska þinginu 1989 – 1994 og síðar á Evrópuþinginu 1989-2004 þar sem hann var forseti 2002- -2004.  Hann stýrði já-hreyfingunni á Írlandi þegar Lissabon sáttmálinn var samþykktur.

Pat Cox er frábær ræðumaður og hefur mikla reynslu. Hann var sjónvarpsmaður á Írlandi og síðar þingmaður þar í landi. Þá var hann kosinn á Evrópuþingið sem einn af þingmönnum írsku þjóðarinnar.
Síðar varð hann æðsti embættismaður Evrópuþingsins þegar hann var kjörinn forseti þess. Pat Cox er nú formaður evrópsku Evrópusamtakanna – European Movement.

Pat Cox hefur mikla yfirsýn yfir stöðu smáríkis í Evrópusambandinu og gjörþekkir störf Evrópuþingsins.

Enginn ætti að láta Erindi Pat Cox fram hjá sér fara.

Erindið verður í hátíðarsal Háskóla Íslands  miðvikudaginn 20. október kl. 13.

Fundurinn er öllum opinn.

Eftir erindið verða fyrirspurnir og umræður.

Fundarstjóri er Pia Hansson, forstöðumaður Alþjóðamálastofnunar HÍ

Hvenær tekur maður við ,,aðréttum” og hvenær tekur maður ekki við ,,aðréttum”, það er vandinn, að minnsta kosti ef maður er í forsvari fyrir íslenska bændastétt. Þetta er eitt af því sem vefst talsvert fyrir leiðtoga Bændasamtakanna þegar hann fjallar um þau framlög Evrópusambandsins sem hann gefur hið skáldlega nafn aðréttur í Bændablaðinu.

Haraldur Benediktsson formaður Bændasamtaka Íslands, ritar leiðarann í Bændablaðinu í síðustu viku og kvartar þar yfir því að ESB stundi það að bjóða bændum, það sem hann kallar ,,aðréttur”. Aðréttur þessar þykir honum ekki góðar, þar sem þær hafi mögulega þann tilgang að fá bændur til að hugsa málin upp á nýtt, þ.e. hvað varðar afstöðuna til mögulegrar inngöngu Íslands í Evrópusambandið. Hvers vegna formanninum fellur illa að bændur fái nýja sýn á framtíðina miðað við inngöngu þjóðarinnar í sambandið er ekki gott að skilja og rík ástæða til að hann skýri betur en gert hefur verið, hvers vegna það er svo slæmt að íslenskir bændur hugsi sjálfstætt?

Af þessu tilefni ritar Ólafur Stephensen, ritstjóri Fréttablaðsins leiðara þar sem hann fer yfir það í nokkrum liðum hvernig hinar títtnefndu aðréttur hafi runnið greiðlega um hendur bænda á umliðnum árum. Nefnir hann þar nokkur dæmi s.s. styrk til vöruhönnunar á Austurlandi úr ull, skógarafurðum og leðri, þjálfun smala og eflingu atvinnuþátttöku kvenna í landbúnaði. Líklega er ekkert af þessu gott að mati bændaforingjans, en jafnvíst að þeim hefur þótt gott sem nutu. Þarna er um að ræða ýmis verkefni sem bændaforustan hefur, þrátt fyrir allt, séð sér hag í að nýta, bændum og þjóðinni til hagsbóta. Augljóslega felst mótsögn í hinni nýju afstöðu Bændasamtakanna miðað við hve sjálfsagt þeim hefur þótt að þiggja framlög frá ESB fram til þessa.

Í tilefni af þessu sendi BÍ bréf með yfirskriftinni ,,Beiðni um að staða landbúnaðar í samningaferli Íslands við ESB verði skýrð” til Össurar Skarphéðinssonar utanríkisráðherra, þar sem kvartað er m.a. yfir aðréttunum. Bréfið ættu sem flestir að lesa þar sem í því birtist á afar skýran hátt hvernig BÍ tekur afstöðu til Evrópumálanna. Vitnað er í Jón Bjarnason landbúnaðarráðherra og eftir honum haft að aðlögunarferli að Evrópusambandinu sé hafið og virðist ekki þurfa frekar vitnanna við, að mati bændaforustunnar.

Jón Bjarnason landbúnaðarráðherra, hefur margoft lýst því yfir að hann telji ekki koma til greina að Ísland gangi í ESB og í því ljósi getur hann varla talist traust heimild um hvernig beri að túlka á hvaða stigi viðræður við sambandið eru staddar. Yfirlýsingar hans um að ,,aðlögunarferli” sé hafið, verða að skoðast í því ljósi að þar er að tjá sig maður sem er ákveðinn í að taka ímyndaða hagsmuni fárra fram yfir hagsmuni heildarinnar. Ekki er gott til þess að vita fyrir bændur, að bændaforustan sæki sér helst leiðsögn í þann suðupott öfgaskoðana og kreddufestu sem Vinstri- grænu stjórnmálasamtökin eru.

Komið hefur fram að eitt af því sem ESB hefur sett út á varðandi landbúnaðarkerfið íslenska, er að ekki sé auðvelt að sjá hvernig því fjármagni sem ráðstafað er til að styrkja íslenskan landbúnað sé varið. Við lestur fyrrnefnds bréfs læðist að sá grunur, að það fari dálítið fyrir brjóstið á bændaforustunni að hugsanlega verði þar gerð breyting á: að greiðslur verði auðraktari og kerfið gert opið og gegnsætt.  Það er nefnilega kunnara en frá þurfi að segja að í millifærslukerfinu íslenska og er þá ekki eingöngu átt við landbúnaðarkerfið, leynist mörg matarholan, sem þeim einum er kunnugt um sem innvígðir eru.

Bændaforustan hefur barist gegn inngöngu Íslands í Evrópusambandið með oddi og egg og beitt þar fyrir sig ýmsum rökum sem fæst standast skoðun ef að er gáð. Það er öllum ljóst að landbúnaður er stundaður í löndum Evrópusambandsins allt frá Miðjarðarhafi og norður til Finnmerkur. Undirritaður dvaldi í austurrískri sveit á dögunum og sá þá með eigin augum hve landbúnaður dafnar þar vel og ekki síður hitt, hve frelsi austurrískra bænda er á ýmsum sviðum meira en  íslenskra.

Afurðir sínar selja þeir beint til neytenda, ef þeim sýnist svo, hvort heldur um er að ræða kjöt, kartöflur, egg eða mjólk og mjólkurafurðir svo sem osta sem þeir framleiða sjálfir á búum sínum. Vafalaust er það allt undir eðlilegu heilbrigðiseftirliti og þess gætt að rétt og vel sé farið með vöruna, en ekki stunduð sú ofstjórn sem sjálfsögð þykir hér á landi.

Í málflutningi sínum hefur BÍ meðal annars haldið því fram að tryggja verði matvælaöryggi íslensku þjóðarinnar og talið að það verði best gert með því að halda Íslandi utan við ESB. Það er svo gjarnan látið fylgja með: að ef samgöngur til landsins einhverra hluta vegna stöðvist, þá sé gott að eiga matvælaframleiðslu sem duga muni þjóðinni í slíkum þrengingum.

Málflutningur af þessu tagi stenst ekki skoðun. Ef svo færi að samgöngur til landsins stöðvuðust, þá háttar þannig til að eitt það fyrsta sem færi úr skorðum er landbúnaðurinn. Ekki yrði flutt inn korn, olía, vélar, né varahlutir til þeirra. Engin áburðarverksmiðja er í landinu og víst er að ekki kæmi áburður til landsins án samgangna.

Þá má einnig geta þess, að ekki er vansalaust hve lítt hefur verið hugsað um að nýta búfjáráburð, en vonandi stendur það til bóta, þó ekki sé nema vegna þess hve áburðarverð hefur rokið upp að undanförnu. Af þessu má ljóst vera að landbúnaðarframleiðsla myndi nær stöðvast, fyrir nú utan allt annað sem úr skorðum gengi við slíka uppákomu.

Enginn áhugi virðist vera á því hjá íslenskri þjóð, né ráðamönnum hennar, að tryggja siglingar til landsins. Það sést af því að ekki eitt einasta flutningaskip er undir íslenskum fána, þau eru öll skráð erlendis og verða eflaust tekin til þjónustu fyrir þær þjóðir ef aðstæður af því tagi sem BÍ hefur haldið á lofti í umræðunni um matvælaöryggi yrðu að raunveruleika.

Nágrannaþjóðir okkar brugðust við útflöggun kaupskipaflotans fyrir mörgum árum, en íslenska þjóðin virðist ekki hafa metnað til þess. Því eru skipin skráð erlendis og þeir Íslendingar sem á þeim starfa skráðir til heimilis utan landsteinanna. Hætt er við að forfeður og formæður okkar, þau sem í fátækt söfnuðu hlutafé til að geta stofnað skipafélag og keypt skip til að tryggja siglingar til og frá landinu, yrðu forviða ef þau gætu séð hvernig komið er fyrir því gamla baráttumáli.

Ef til þess kemur að Ísland gengur til samstarfs við ESB er engin ástæða til annars en gera ráð fyrir að íslenskum bændum komi til að vegna vel í því samstarfi og jafnvel betur en í því kerfi sem boðið hefur verið uppá hingað til. Kerfi þar sem flestir kostnaðarliðir til almenns rekstrar eru um það bil tvöfalt til margfalt hærri en tíðkast hjá nágrannaþjóðum.  Kerfi sem boðið hefur uppá okurvexti, ofurverðlagningu á fóðurvörum og fjölmörgum öðrum rekstrarvörum og ekki má gleyma síendurteknum gengisfellingum með tilheyrandi afleiðingum fyrir þjóðina alla, bændur jafnt sem aðra.

Ljóst er að málflutningur Bændasamtaka Íslands stenst ekki og kominn er tími til að þau snúi sér frekar að því að huga að hagsmunum íslenskra bænda innan Evrópusambandsins, ef til þess kemur að Ísland verði eitt af ríkjum þess, en að mála samtökin út í horn með málflutningi sem ekki þjónar hagsmunum þeirra sem þau þó eiga að þjóna.

FRBL 1.10.2010

Möltubúinn Joe Borg heldur erindi á vegum Sterkara Íslands laugardaginn 25. september. Joe Borg  var utanríkisráðherra Möltu 1999 – 2004 og leiddi aðildarviðræður Möltu við ESB. Um leið og Malta varð aðili að ESB 2004 tók hann sæti í framkvæmdastjórn ESB og gengdi starfi sjávarútvegsstjóra þess þar til í byrjun þessa árs.

Það er mikill fengur að komu Joe Borg. Hann hefur víðtæka reynslu af samningum smáríkis um aðild að ESB og einnig reynslu af þátttöku smáríkis í ESB. Þá þekkir hann vel til þess hvernig kaupin gerast á eyrinni í samstarfinu í Brussel sem einn af æðstu embættismönnum ESB.

Joe Borg er tæplega sextugur lögfræðingur. Hann hefur kennt við Möltuháskóla og sinnt margvíslegum ráðgjafastörfum tengdum fyrirtækjalöggjöf. Hann hefur verið virkur í stjórnmálum á Möltu um árabil.

Joe Borg heldur erindi sitt í Háskólanum í Reykjavík, Öskjuhlíð, laugardaginn 25. september kl. 11 í salnum Bellatrix. Fundurinn er öllum opinn.

Eftir erindið verða fyrirspurnir og umræður.

Fundarstjóri er Svanborg Sigmarsdóttir, stjórnmálafræðingur.

Enginn áhugamaður um Evrópumál ætti að láta þetta erindi fram hjá sér fara

Wikipedia um Joe Borg

Leið Möltu að ESB

Einar Benediktsson skrifar:

Árið 1970 varð Ísland aðili að EFTA en það var einn árangurinn af Viðreisninni, farsælu stjórnarsamstarfi Sjálfstæðis- og Alþýðuflokks. Með því var rofin sú einangrun Íslands að vera utan viðskiptalegs samstarfs í Evrópu. Þátttaka tryggði annars vegar viðskiptaleg fríðindi til jafns við keppinauta í útflutningi og kom hins vegar á auknu innlutningsfrelsi. Hagstæður aðildarsamningur veitti okkur m.a. tollfrelsi innan EFTA við inngöngu en aðlögun fram til 1980 að lækka verndartolla, mikilvægt frelsi í innflutningi freðfisks í Bretlandi og þá var stofnaður norrænn iðnþróunarsjóður fyrir Ísland að tillögu Bjarna Benediktssonar á fundi forsætisráðherra Norðurlandanna. Aðildin að EFTA var samþykkt með atkvæðum þingmanna Sjálfstæðisflokks og Alþýðuflokks og þeirra þriggja þingmanna Alþýðubandalagsins sem stóðu að Samtökum frjálslyndra og vinstri manna. Aðrir þingmenn Alþýðubandalagsins greiddu atkvæði gegn aðild en þingmenn Framsóknarflokksins sátu hjá. Gylfi Þ. Gíslason viðskiptaráðherra veitti málinu öfluga forystu.

Þessi stefna Viðreisnarstjórnarinnar mætti strax harkalegri mótspyrnu Alþýðubandalagsins sem á þeim árum barðist með oddi og egg gegn allri þátttöku í vestrænni samvinnu. Fríverslun var í æsingaskrifum Þjóðviljans talin hluti þeirrar óheillaþróunar sem hafði leitt Ísland í NATO og þátttaka í EFTA væri aðeins skref inn í það sem væri enn verra, Efnahagsbandalagið. Sjónarmið Framsóknarflokksins voru að beðið skyldi átekta en að öðru leyti mætti reyna að leysa vandann með tollaviðræðum.

Vissulega voru margir óvissuþættir varðandi slíka opnun hagkerfisins. Að vísu mátti meta hvers virði afléttun tolla í markaðslöndum væri fyrir útflutninginn en öðru máli gegndi um samkeppnishæfni íslensks iðnaðar án verndar nema að það fælist í staðbundnu hagræði. Í undirbúningsvinnunni var ágætt samstarf embættismanna við Félag íslenskra iðnrekenda og var mikil vinna lögð í athuganir starfshópa af þeirra hálfu. Meira um vert var hve jákvæð og opin afstaða iðnrekenda var í máli sem boðaði mikla stefnubreytingu í vernduðum atvinnurekstri þeirra. Þeir sýndu víðsýni í stórmáli sem víst hefði mátt nálgast með efasemdum og neikvæðni sem hefði gert allt þyngra í vöfum á stjórnmálasviðinu.

Reyndin varð sú að EFTA naut vinsælda á Íslandi. Árið eftir að aðildin tók gildi urðu stjórnarskipti og ríkisstjórn þeirra flokka sem höfðu verið í stjórnarandstöðu undir forystu Ólafs Jóhannessonar, fylgdi óbreyttri stefnu varðandi aðildina að EFTA. Sáu viðskiptaráðherrarnir Lúðvík Jósepsson og síðar Ólafur Jóhannesson, í annarri ríkisstjórn, vel og dyggilega um það. Í maí 1971 var EFTA ráðherrafundur haldinn í Reykjavík og var það hápunkturinn fyrir Ísland í hinu “gamla EFTA” á meðan Austurríkismenn, Bretar, Danir, Finnar, Porúgalir og Svíar voru aðilar. EFTA fól í sér að verða mikilvægur hluti af “dynamisku” ferli sem leiðir síðan til EES-samningsins og því að önnur aðildarríki en Ísland, Noregur og Sviss gerast aðilar að Evrópusambandinu.

Nú er hálf öld liðin síðan umræðan um Ísland og Evrópusamstarfið hófst og ákveðið var að Ísland tengdist því með aðildinni að EFTA. Framundan er ákvörðunin um aðild að Evrópusambandinu. Með EES-samningnum erum við að verulegu leyti þá þegar innanborðs í ESB. Efnahagslegar framfarir við þau skilyrði hafa verið stórstígari en dæmi eru um í sögunni. Á þeim tíma sem liðinn er, hefur Ísland færst frá því að vera fákunnur byrjandi á Evrópuvettvangi í að vera gamalreyndur þátttakandi. Ekki einvörðungu hefur stjórnsýslan á öllum sviðum náð fullum tökum á hagsmunagæslu Íslands í Brussel, heldur hafa helstu hagsmunasamtökin einnig haslað sér þar myndarlega völl. Íslendingar urðu fyllilega trúverðugur samstarfsaðili þar til kom að hinni hrapallegu þróun fjármálakerfisins eftir 2000.

Áfellisdóminn yfir okkur er að finna í skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis um aðdraganda og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengdra atburða. Þar er staðhæft að ríkisstjórn Íslands hafi verið getulaus um að draga úr stærð fjármálakerfis sem stefndi í hrun. “ Ekki verður annað séð en að bæði Alþingi og ríkisstjórn hafi skort burði og þor til þess að setja fjármálakerfinu skynsamleg mörk”, segir í skýrslunni. Ítarlega er fjallað um þann kjarna vandans við bankahrunið sem var hin geypimikla söfnun Icesave-innlánanna í útibúum Landsbankans. Skýrslan Rannsóknarnefndar og umræðan hér heima eru ekkert einkamál okkar því aðrar þjóðir fylgjast grannt með íslenska hruninu og fjölmiðlar þeirra gera það að heimsfréttaefni. Eftirlitsstofnun EFTA undirbýr málssókn á hendur íslenskum stjórnvöldum vegna vanefndar á skuldbindingum um lágmarkstryggingar á innistæðum í útibúum Landsbankans í Bretlandi og Hollandi. Gjaldeyrishöft sem grípa varð til eru brot á EES-samningnum um frelsi í fjármagnsflutningum og gætu leitt til þess að viðskiptafríðindi yrðu dregin til baka til mótvægis. EES-samningurinn yrði þá í uppnámi. Frumskilyrði fyrir góðum samskiptum við samstarfsþjóðir og alþjóðlegt fjármálasamstarf, er að samningar náist í Icesave- deilunni og bankakerfið nái fyrri stöðu í erlendum samskiptum. Takist það ekki fyrr frekar en síðar blasir við stöðnun og atgerfisflótti.

Þátttakan í fríversluninni 1970 gerði stjórnvöldum kleyft að aflétta viðskiptahöftum og var aðildin því stjórntæki í efnahagsmálum. Þetta er fyllilega sambærilegt við það markmið núverandi ríkisstjórnar að stefna að aðild að Myntbandalagi Evrópu og upptöku evru. Það blasir við að frá því að sjálfstæð skráning krónunnar hófst hefur Íslendingum mistekist að reka sjálfstæða peningamálstefnu með eigin mynt. Það er síður en svo minnkun af því að krónan eins og sjálfstæðar myntir Evrópuþjóða sé leyst af hólmi með þátttöku í myntbandalagi. Þátttaka Íslands í Myntbandalagi Evrópu er grundvallarforsenda fyrir stöðuleika og vexti íslensks efnahagslífs. Þannig séð er aðildin að ESB tæki til þjóðfélagslegra umbóta rétt eins og var um EFTA áður fyrr. Það er athyglisvert að þegar sænsk stjórnvöld lögðu fyrst til að Svíþjóð gerðist aðili að ESB var það hluti af aðgerðaáætlun í efnahagsmálum.

Andstæðingar aðildar Íslands ganga hart fram í vafasömum fullyrðingum og rangfærslum, ekki síst því að Bretar og Hollendingar og þar með Evrópusambandið séu óvinir okkar. Hjákátlegastur var þó spuninn þegar Bændasamtökin tóka að birta auglýsingar um að okkur bíði herþjónusta í ESB ! Hugmyndin um að draga aðildarumsóknina til baka er með því versta sem fram hefur komið af þessum toga. Ekki er hægt að sjá fyrir sér að slíkt verði samþykkt á Alþingi, svo mikið áfall sem það yrði fyrir orðstír Íslands sem mikið hefur mátt þola vegna hrunsins. Vinir Íslands innan ESB eru fullir bjartsýni um að ná megi viðunandi lausnum á þeim sviðum sem út af standa í fulla ESB-aðild, þ.e. einkum í sjávarútvegs- og landbúnaðarmálum. En varla er nema von að þeir spyrji hvort Íslendingar vilji gerast aðilar að Evrópusambandinu og hvort ekki megi bjóða fólkinu í landinu upplýsta umræðu ?