Díhýdrómónóxíð

Díhýdrómónóxíð er kemískt efni, mikið notað í iðnaði og sérstaklega stóriðju, sem getur drepið manneskju við jafnvel litla innöndun. Hundruðir þúsunda deyja úr ofskammti af þessu efni á ári hverju en það er varla nokkurn tíma talað um það.

Það fer úr verksmiðjum af öllu tagi beinustu leið út í umhverfið, bæði með skólpi út í hafsjó og útblæstri út í andrúmsloftið. Þar endar það í fiskinum, grænmeti og öllum dýraafurðum sem við síðan neytum á hverjum einasta degi.

Lítum bara aðeins á efnafræðina til að glöggva okkur á skaðseminni til fullnustu. Í „dýhýdró“ er „dí“ fyrir „tvo“, „hýdró“ vísar til vetniseindar og „mónóxíð“ er „mónó-oxíð“ og vísar til einnar súrefniseindar. Efnafræðilega formúlan er því eitt H, síðan tölustafurinn 2 til að tákna tvö slík, og síðan eitt O. Há-tveir-o, sennilega frægasta efnaformúla í heimi. Ég er sem sagt að tala um vatn.

Allt sem er skrifað í þessum pistli um þetta efni er satt. Ekki eina einustu rangfærslu er að finna um skaðsemi efnisins eða hlut þess í umhverfinu. En skrifin hljómuðu samt eins og að um hræðilegan hlut væri að ræða, vegna þess að þau voru skrifuð markvisst og meðvitað í þeim tilgangi að vekja ótta.

Þetta er munurinn á því að tala um vatn og díhýdrómónóxíð.

Í opinberri umræðu er sjaldan talað um hlutina eins og vatn, en mjög oft eins og díhýdrómónóxíð. Fullkomlega hversdagslegir hlutir eru persónugerðir í skrattanum á veggnum, einungis til að hafa einhvern, eða eitthvað, til að óttast og hata.

Þetta er sérstaklega áberandi þegar kemur að einhverju sem er „að utan“, eins og í útlendingamálum og alþjóðasamstarfi. Þá eru jafnvel fullkomlega eðlilegir hlutir orðaðir á hátt sem lýsa geðshræringu mælandans frekar en einhverju illu við fyrirbærið sjálft.

Ef hlustendur vara sig ekki, þá geta þeir orðið fyrir barðinu á tjáningarmátanum með þeim afleiðingum að þótt enginn hafi tæknilega séð logið að þeim, þá eru þeir samt að misskilja veruleikann, raunverulegu ógnirnar og réttu viðbrögðin við þeim.

Sem dæmi; að Evrópusambandið „ásælist auðlindir okkar“. Það er erfitt að segja að þetta sé tæknilega rangt, en þetta er samt bara taugaveikluð leið til að orða þann fullkomlega eðlilega metnað að vilja hafa aðgang að sem flestri vöru og sem flestri þjónustu. Við seljum útlendingum einungis fisk ef þeir ásælast fisk. Alveg eins og að við „ásælumst eigur annarra“ þegar við förum út í búð til að kaupa frosna pepperónípizzu. Þá er tæknilega satt að við „ásælumst eigur annarra“, en það orðalag gefur samt ranga mynd af því sem er í gangi. Við erum bara að fara út í búð að kaupa í matinn. Frosna pepperónípizzu, nánar til tekið.

Þetta þýðir ekki að öll viðvörunarorð séu marklaus. En það er hollt að hafa í huga, við hvers kyns lýsingar á gangi mála, muninn á því sem er verið að segja annars vegar, og hinsvegar hvernig sagt er frá því.